Naučnici su otkrili nov, manje invazivan način praćenja takozvanih "vječnih hemikalija" u divljini, a rezultati su pokazali da im čak ni magelanovi pingvini na udaljenoj patagonijskoj obali Argentine nisu uspjeli pobjeći.
Novo istraživanje, koje su proveli Univerzitet Kalifornija u Davisu i Državni univerzitet New Yorka u Buffalu, otkrilo je da 90 posto proučavanih pingvina u tijelu nosi tragove PFAS spojeva. Ovo je izazvalo ozbiljnu zabrinutost da su i novije, navodno sigurnije hemikalije, dovoljno postojane da se šire svijetom i ugrožavaju životinjski svijet.
Šta su zapravo "vječne hemikalije"?
PFAS (per- i polifluoroalkilne tvari) skupina su od više od 10.000 sintetičkih hemikalija koje su se proširile po cijeloj planeti. Naučnici su ih pronašli na vrhu Mount Everesta, u ljudskoj krvi, pa čak i kod vrsta koje žive u dubokom moru.
Ove hemikalije, kojima za prirodnu razgradnju treba više od 1000 godina, dobile su nadimak "vječne". Primarno se koriste kako bi svakodnevni predmeti bili otporni na vodu i masnoću (posuđe s neprijanjajućim slojem, ambalaža za hranu, odjeća). Iako su efekti na životinje još uvijek nedovoljno istraženi, kod ljudi se hronična izloženost povezuje s karcinomima, smanjenom plodnošću i problemima s imunološkim sistemom.
Pingvini kao toksikološki detektivi
Tim naučnika osmislio je inovativnu metodu: umjesto uzimanja krvi, opremili su 54 magelanova pingvina silikonskim narukvicama za noge. Ovi pasivni uzorkivači upijaju hemikalije iz vode, zraka i s površina s kojima su pingvini dolazili u dodir tokom sezone parenja od 2022. do 2024. godine.
Zabrinjavajući rezultati uprkos izolaciji
Analiza je pokazala prisustvo PFAS-a u skoro svim uzorcima, uprkos izoliranoj lokaciji. Posebno brine prisustvo GenX-a i drugih zamjenskih PFAS spojeva. „To pokazuje da ovi spojevi ne ostaju na lokalnom nivou, već dospijevaju i do najudaljenijih ekosistema“, istakla je glavna autorica studije Diana Aga.
Naučnici sada planiraju proširiti istraživanje na kormorane, koji mogu zaroniti na dubine veće od 76 metara, pretvarajući ih u „čuvare vlastitog okoliša“ i moćan alat za ukazivanje na probleme važne za zdravlje divljih životinja, ali i cijelog čovječanstva.