Loš dan i kobna sudbina za jednog kredekskog mrava prije 113 miliona godina danas su se pretvorili u spektakularno naučno otkriće.
Fosil u Brazilu skriva tajnu drevnih predatora
Mali insekt, fosiliziran u komadu krečnjaka u Brazilu, najstariji je poznati fosil mrava koji je ikada identifikovan. Još zanimljivije, pripada izumrloj potporodici Haidomyrmecinae, poznatoj kao pakleni mravi, koji su imali vertikalno postavljene, srpasto zakrivljene čeljusti – idealne za probijanje i pribijanje plijena, piše Science Alert.
Novootkrivena vrsta nazvana je Vulcanidris cratensis.
Neobična anatomija ukazuje na specijalizovano ponašanje
"Naš tim je otkrio novu fosilnu vrstu mrava koja predstavlja najstariji neosporni geološki zapis o postojanju mrava", rekao je entomolog Anderson Lepeco iz Zoološkog muzeja Univerziteta u São Paulu.
"Ono što ovu vrstu čini posebno zanimljivom jeste činjenica da pripada izumrloj grupi 'paklenih mrava', poznatoj po bizarnim predatorskim prilagodbama. Iako pripada drevnoj lozi, već pokazuje visok nivo anatomske specijalizacije, što ukazuje na jedinstveno lovačko ponašanje."
Ništa slično među današnjim mravima
Danas na planeti postoji više od 13.800 poznatih vrsta mrava, od procijenjenih ukupno 22.000. Međutim, nijedan današnji mrav ne liči na paklene mrave. Osim čeljusti koje su se otvarale gore-dolje (umjesto bočno kao kod savremenih mrava), imali su i bogato ukrašene glave, ponekad ojačane metalnim izraslinama.
Prva stijenska fosilizacija paklenog mrava
Dosad su ovi mravi bili poznati iz fosila u jantaru sa područja Evrope, Azije i Sjeverne Amerike, starih između 80 i 100 miliona godina. No, V. cratensis dolazi iz Crato formacije u Brazilu, poznate po izvanredno očuvanim fosilima.
To ga čini višestrukim "prvim" u nauci:
- Prvi pakleni mrav pronađen kao stijenski otisak, a ne u jantaru
- Prvi takav pronađen na južnoameričkom kontinentu
- Najstariji potvrđeni fosil mrava ikad pronađen
Visok nivo evolucije već u ranoj fazi
Koristeći mikro-CT skeniranje, istraživači su uspjeli analizirati izvanrednu morfologiju ovog fosila. Ispostavilo se da je najbliži srodnik ovom fosilu Aquilomyrmex huangi, vrsti staroj 99 miliona godina pronađenoj u Mjanmaru.
"Dok smo očekivali karakteristike paklenih mrava, iznenadila nas je složenost njegovog hranidbenog aparata", rekao je Lepeco.
"Otkriće tako anatomski specijalizovanog mrava starog 113 miliona godina izaziva naša dosadašnja shvatanja o brzini razvoja složenih prilagodbi kod insekata."
Evolucija mrava pod novim svjetlom
Pretpostavlja se da su se prvi mravi pojavili krajem jure ili početkom krede, a pakleni mravi su možda predstavljali prvu divergentnu lozu. Pronalazak ovakvog primjerka u Južnoj Americi, starijeg od svih do sada poznatih, otvara nova vrata razumijevanju evolucije ovog izuzetno uspješnog insekta.
"Novoopisana vrsta predstavlja najstariji nedvosmisleni dokaz o postojanju mrava u fosilnom zapisu i pruža najpotpuniji uvid u ranu evoluciju ove grupe," navode autori u svom radu.
Pakleni mravi su, kako se pretpostavlja, opstajali dugo kroz procvat biljaka cvjetnica tokom krede, prije nego što su bili pogođeni geološkim promjenama pred kraj tog perioda.