Prije više od jednog vijeka, tačnije 1913. godine, Beč je bio kulturni, politički i društveni centar Evrope, ali i središte Austro-Ugarske Monarhije u kojem su se preplitale radikalne ideologije i društvene promjene.
U tom trenutku, nevjerovatnim historijskim slučajem, u istom gradu su boravila četvorica ljudi koji će kasnije potpuno prepraviti granice svijeta i oblikovati sudbinu 20. vijeka: Adolf Hitler, Josif Staljin, Lav Trocki i Josip Broz Tito.
Iako nema nikakvih čvrstih dokaza da su se njih četvorica ikada lično srela u bečkim kafanama ili na ulicama, činjenica da su u istom razdoblju disali isti vazduh i hodali istim carskim gradom ostaje jedna od najfascinantnijih podudarnosti u historiji čovječanstva. Beč je tada bio magnet za radnike, umjetnike i revolucionare iz svih krajeva Evrope.
Od propalih umjetnika do metalskih radnika
Adolf Hitler je u Beču boravio od početka 1908. do maja 1913. godine. Nakon što je dva puta odbijen na prijemnom ispitu za Akademiju likovnih umjetnosti, živio je izuzetno skromno, često po prihvatilištima za beskućnike, zarađujući od slikanja razglednica.
Upravo u bečkim danima, posjećujući političke skupove, počeo je razvijati svoje radikalne nacionalističke stavove. U isto vrijeme, početkom 1913. godine, u grad stiže i Josif Staljin. Kao mladi ruski revolucionar i boljševik, Staljin je pod Lenjinovim uputstvima u Beču proveo nekoliko mjeseci pišući svoj poznati rad "Marksizam i nacionalno pitanje".
S druge strane, Lav Trocki je u glavnom gradu Austrije imao mnogo duži staž, živeći u političkom egzilu od 1907. do 1914. godine. Radio je kao novinar i politički komentator, redovno posjećujući čuvenu bečku kafanu "Central" gdje je igrao šah i diskutovao o revoluciji.
Četvrti dio ove hhistorijske slagalice bio je Josip Broz Tito, koji je tokom 1913. godine radio u blizini Beča kao metalski radnik u fabrici automobila "Austro-Daimler", stičući industrijsko i sindikalno iskustvo prije nego što će postati vođa partizanskog pokreta.
Trenutak koji je najavio novi vijek
Samo nekoliko decenija nakon ove bečke epizode, sudbine ove četvorice muškaraca postale su neraskidivo povezane s najvećim svjetskim ratovima, revolucijama i brutalnim političkim prevratima.
Hitler i Staljin su postali totalitarni diktatori na suprotnim stranama najkrvavijeg sukoba u historiji, Trocki je završio u progonstvu gdje je likvidiran po Staljinovom naređenju, dok je Tito izrastao u lidera socijalističke Jugoslavije koji je obojici uspio reći historijsko "ne".
Upravo zbog toga se 1913. godina u Beču često u historijskoj nauci posmatra kao jedinstven i pomalo zastrašujući trenutak u vremenu, kada su se putevi budućih lidera, potpuno neprimjetno, ukrstili na istom mjestu prije nego što će njihove odluke zauvijek promijeniti tok ljudske historije.