Ljudi su stoljećima maštali o izgubljenim civilizacijama skrivenim u okeanskim dubinama, od Atlantide do tajanstvenih podvodnih gradova. No, dok su mitovi ostali u domenu legendi, naučnici su na dnu Atlantskog okeana otkrili nešto stvarno i jednako fascinantno. Ispod valova se nalazi takozvani Izgubljeni grad (Lost City), jedinstveni prirodni fenomen koji već decenijama zbunjuje i oduševljava naučnu zajednicu.
Ovaj izvanredni stjenoviti pejzaž smješten je zapadno od planinskog lanca Srednjoatlantskog grebena, stotinama metara ispod površine okeana. Čine ga masivni zidovi, stubovi i monoliti koji se uzdižu i više od 60 metara, stvarajući prizor nalik ruševinama drevnog grada.
Iako na prvi pogled podsjeća na tragove davno nestale ljudske civilizacije, naučnici naglašavaju da ovdje nije riječ o djelu čovjeka. No, to njegovu važnost nimalo ne umanjuje.
Izgubljeni grad zapravo je hidrotermalno polje, otkriveno 2000. godine, koje se smatra najdugovječnijim poznatim sistemom takve vrste u okeanu. Kako piše Science Alert, ništa slično dosad nije pronađeno na našoj planeti.
Ono što ga čini posebnim jeste činjenica da njegovi otvori već više od 120.000 godina izbacuju vodonik, metan i druge otopljene plinove u okolnu vodu, stvarajući uslove u kojima život opstaje bez sunčeve svjetlosti i kiseonika.
U ovom ekstremnom okruženju opstaju puževi, rakovi i raznolike mikrobne zajednice koje se hrane hemijskom energijom iz hidrotermalnih otvora. Uprkos gotovo potpunom izostanku kiseonika, u Izgubljenom gradu povremeno se mogu pronaći i veće životinje, poput rakova, škampa i jegulja, iako su one rijetke.
Naučnike posebno fascinira činjenica da ugljikovodonici koje proizvodi ovaj sistem ne nastaju uz pomoć sunčeve svjetlosti ili ugljen-dioksida, već hemijskim reakcijama duboko u morskom dnu.
Prema naučnim procjenama, upravo su ovakvi uslovi mogli omogućiti nastanak života na Zemlji prije otprilike 3,7 milijardi godina. Štaviše, stručnjaci smatraju da bi slični procesi mogli biti aktivni i na drugim nebeskim tijelima.
„Ovo je primjer vrste ekosistema koji bi mogao biti aktivan na Enceladusu ili Europi upravo sada“, izjavio je mikrobiolog William Brazelton za The Smithsonian, referirajući se na mjesece Saturna i Jupitera.
Najviši monolit Izgubljenog grada nosi ime Posejdon, prema grčkom bogu mora, i uzdiže se više od 60 metara iznad morskog dna. Sjeveroistočno od tog tornja nalazi se litica iz koje otvori izbacuju tečnost, stvarajući, kako opisuju istraživači sa Univerziteta u Washingtonu, „grozdove nježnih, višekrakih karbonatnih izraslina koje se šire poput prstiju ispruženih ruku“.
Zbog svoje jedinstvenosti, sve su glasniji pozivi da se Izgubljeni grad uvrsti na UNESCO-ov popis svjetske baštine kako bi se zaštitio od potencijalnih prijetnji. Razlog za zabrinutost postoji – još 2018. godine potvrđeno je da je Poljska dobila prava na dubokomorsko rudarenje u području oko termalnog polja.
Iako se sam Izgubljeni grad teoretski ne bi direktno našao na udaru, uništavanje okolnog morskog dna moglo bi imati ozbiljne i nepredvidive posljedice za ovaj krhki ekosistem.