Novo istraživanje američkog Univerziteta Rice sugeriše da je divovski planet Jupiter imao presudnu ulogu u oblikovanju ranog Sunčevog sistema. Njegovo formiranje, prema naučnicima, izrezalo je prstenove i praznine u protoplanetarnom disku, što može objasniti jednu od najvećih misterija planetarne nauke, zašto su mnogi drevni meteoriti nastali tek milionima godina nakon prvih čvrstih tijela.
Studija, objavljena u časopisu Science Advances, kombinuje hidrodinamičke modele rasta Jupitera sa simulacijama evolucije prašine i formiranja planeta. Rezultati ukazuju da je Jupiterov brz rani rast destabilizovao disk gasa i prašine oko mladog Sunca. Njegova snažna gravitacija stvorila je valove i „kosmičke gužve“ koje su spriječile da se sitne čestice povuku prema Suncu. Umjesto toga, one su se skupljale u guste pojaseve u kojima su nastajale planetezimale, početni oblici budućih planeta.
Istraživači André Izidoro i Baibhav Srivastava otkrili su da te planetezimale nisu pripadale prvoj generaciji građevinskih blokova Sunčevog sistema, već drugoj generaciji koja se formirala kasnije. Njihovo stvaranje vremenski se podudara s formiranjem hondrita,kamenih meteorita koji čuvaju hemijske i vremenske tragove iz najranijeg perioda Sunčevog sistema.
„Hondriti su poput vremenskih kapsula iz zore Sunčevog sistema,“ rekao je André Izidoro, docent planetarnih nauka na Univerzitetu Rice. „Naši rezultati pokazuju da je sam Jupiter stvorio uslove za njihovo kasno rođenje, 2 do 3 miliona godina nakon što su nastala prva čvrsta tijela.“
Hondriti su posebno važni jer predstavljaju najprimitivniji materijal koji nauka ima na raspolaganju. Za razliku od ranih meteorita koji su se rastopili i izgubili svoj prvobitni sastav, hondriti čuvaju izvornu prašinu Sunčevog sistema i sitne rastopljene kuglice poznate kao hondrule. Njihovo kasno formiranje dugo je zbunjivalo naučnike.
Studija također nudi objašnjenje zašto su Zemlja, Venera i Mars smješteni blizu jedne astronomske jedinice od Sunca, umjesto da su migrirali prema unutra, što se često dešava u drugim planetarnim sistemima. Jupiter je, naime, prekinuo protok gasa prema unutrašnjem sistemu, zadržavši mlade planete u tzv. zemaljskoj zoni, gdje su kasnije izrasle Zemlja i njeni susjedi.
„Jupiter nije samo postao najveći planet, on je oblikovao arhitekturu cijelog Sunčevog sistema,“ istakao je Izidoro. „Bez njega možda ne bi postojala ni Zemlja kakvu danas poznajemo.“