Dizelski automobili, novi, a posebno polovni, mnogima su i dalje najisplativija opcija, a za njihovo pravilno funkcionisanje važan je DPF.
Za pročišćavanje ispušnih plinova i uklanjanje čestica čađi iz dizelskih motora koriste se sljedeći uređaji:
DOC – dizelski oksidacijski katalizator (engl. Diesel Oxidation Catalyst)
DPF – filter čestica čađi (engl. Diesel Particulate Filter), koristi se i oznaka FAP (fr. filtre à particules, engl. Filter Antipollution)
SCR – katalizator selektivne redukcije (engl. Selective Catalytic Reduction)
Hemijskim reakcijama i fizičkim procesima ovi uređaji mogu, pod ispravnim uslovima, gotovo u potpunosti ukloniti štetne ispušne plinove i čvrste čestice.
DOC je prvi uređaj u sistemu. To je protočni keramički saćasti filter koji sadrži plemenite metale (katalizatore) za pokretanje oksidacije štetnih ugljikovodika, ugljen-monoksida te sagorijevanje neizgorenog goriva i ulja.
DPF je drugi uređaj u sistemu i zadržava preostalu čađ koju DOC nije mogao ukloniti (oksidirati). Čađ ostaje u njemu dok se ne regeneriše – pasivno ili aktivno.
Pasivna regeneracija nastaje pri normalnoj radnoj temperaturi motora, kada DPF sagorijeva čestice na temperaturama od 275 do 360°C.
Aktivna regeneracija se pokreće kada senzori otkriju prekomjerno nakupljanje čestica i povećan povratni pritisak unutar DPF-a. Tada se u motor ubrizgava dodatna količina goriva kako bi se postigla temperatura viša od 600°C i sagorjela nakupljena čađ.
Nakon sagorijevanja čestica, povratni pritisak se vraća na normalu, ali pepeo ostaje dok se ne ukloni. Svakim ciklusom aktivne regeneracije povećava se količina pepela, dolazi do pregrijavanja DPF-a, raste potrošnja goriva, a povećani povratni pritisak može oštetiti turbopunjač.
Istovremeno, neizgoreno gorivo može dospjeti u ulje, smanjujući mu viskoznost i povećavajući njegov nivo. To pogoršava podmazivanje i ubrzava habanje motora. Što se pepeo duže zadržava u DPF-u, veća je vjerovatnoća njegovog stvrdnjavanja i blokade protoka ispušnih plinova, što dodatno povećava štetan povratni pritisak.
Neispravnost filtera utvrđuje se praćenjem ciklusa regeneracije i mjerenjem povratnog pritiska pomoću dijagnostičke opreme. SCR, kao posljednji uređaj u sistemu, uz pomoć aditiva dodatno razgrađuje štetne plinove i čestice.
Katalizator selektivne redukcije (SCR) često se zapuni kristaliziranim naslagama iz procesa sagorijevanja, najčešće zbog nedostatka aditiva (AdBlue) ili kvara sistema za doziranje.
Najčešći uzroci kvarova na DOC, DPF i SCR uređajima:
– vožnja na kratkim relacijama, nedovoljna za postizanje visokih temperatura potrebnih za regeneraciju
– neispravnost sistema recirkulacije ispušnih plinova (EGR ventil)
– kvar turbopunjača
– curenje ulja
– neispravne brizgaljke goriva (common rail)
– neispravan mjerač protoka zraka
– istrošenost motora
Faze profesionalnog čišćenja DPF, FAP i SCR uređaja:
– vizuelni pregled keramičkog saća filtera endoskopom
– test povratnog pritiska (mbar) i protoka (m³/h) prije čišćenja
– čišćenje hemijskim sredstvima i kontrolisanim hidrauličnim udarima vode
– sušenje toplim zrakom (65°C)
– mjerenje povratnog pritiska i protoka nakon čišćenja
Prednosti profesionalnog čišćenja:
– troškovi manji i do 90% u odnosu na novi sklop
– dokumentovan certifikat prije i poslije čišćenja
– parametri usklađeni s fabričkim specifikacijama
– bez rezanja, zavarivanja i gubitka garancije proizvođača
– 100% ekološki prihvatljiv proces
ZAKLJUČAK
Bez rezanja, zavarivanja i gubitka garancije, uz troškove do 90% manje u odnosu na novi sklop, moguće je vratiti optimalne parametre povratnog pritiska i protoka u skladu s fabričkim specifikacijama.