Neki ljudi izbjegavaju korištenje klima-uređaja bez obzira na to koliko je napolju vruće, iz straha da će se razboljeti. Iako ovo nekima zvuči pretjerano, kao mikrobiolog mogu reći da taj strah nije potpuno neosnovan, napisala je za The Conversation Primrose Freestone, profesorica kliničke mikrobiologije na Univerzitetu u Leicesteru.
Sindrom bolesne zgrade
Ako klima-uređaj ne radi ispravno ili se ne održava kako treba, može se kontaminirati infektivnim mikrobima. To ga može pretvoriti u izvor infekcija koje se prenose zrakom, od obične prehlade do upale pluća, navodi ona.
Sindrom bolesne zgrade je opšti naziv za skup simptoma koji se mogu razviti nakon dužeg boravka u klimatiziranim prostorijama. Tu spadaju: glavobolja, vrtoglavica, začepljen nos ili curenje iz nosa, uporan kašalj, “sviranje” u grudima, osip, iritacija kože, problemi s koncentracijom i umor.
Ovo stanje je najčešće kod ljudi koji rade u kancelarijama, ali može pogoditi bilo koga ko provodi duže vrijeme u klimatiziranim zgradama, uključujući bolnice. Simptomi se pojačavaju što duže boravite unutra, a nestaju nakon izlaska iz te zgrade.
Studija iz Indije iz 2023. godine pokazala je da su radnici u klimatiziranim kancelarijama imali više simptoma, češće alergije, lošiju funkciju pluća i češće odsustvovali s posla u odnosu na one koji rade u prostorima bez klime.
Iritacija respiratornog sistema i opasne bakterije
Neispravan klima-uređaj može u zrak izbacivati alergene, hemikalije i mikroorganizme. U zraku mogu dospjeti i isparenja iz sredstava za čišćenje ili rashladnih tečnosti, poput benzena, formaldehida i toluena koji su toksični i iritiraju disajne puteve.
Bakterija Legionella pneumophila može izazvati legionarsku bolest, opasnu upalu pluća koja se prenosi udisanjem zaraženih kapljica vode. Najčešće se javlja u hotelima, bolnicama ili kancelarijama. Simptomi su kašalj, kratak dah, bol u grudima, groznica i malaksalost, a bolest može biti fatalna.
Gljivice i virusi iz klime
Vlaga i prašina unutar klime su idealno tlo za gljivice poput Aspergillus, Penicillium, Cladosporium i Rhizopus. One mogu izazvati teške infekcije kod osoba sa slabim imunitetom, transplantiranim organima, na dijalizi, kao i kod prijevremeno rođene djece.
Osim gljivica, klima može širiti i viruse. Zabilježen je slučaj u kineskom vrtiću gdje se norovirus proširio zrakom iz klima-uređaja u toaletu, zarazivši 20 djece stomačnim gripom.
Klima i prevencija virusa
Ipak, dobro održavana klima može smanjiti prisutnost virusa u zraku, uključujući i COVID-19. Problem nastaje kad filteri nisu čisti, jer tada klima gubi zaštitnu funkciju.
Niska vlažnost zraka koju klima stvara isušuje sluznicu nosa i grla, smanjujući prirodnu zaštitu od mikroba. Zato je redovno čišćenje i servisiranje ključ za sigurnu upotrebu klima-uređaja.