Smrtonosne epidemije kuge možda su pogađale čovječanstvo mnogo prije nego što se do sada mislilo, pokazuje novo naučno istraživanje.
Bakterija Yersinia pestis, poznata kao uzročnik jedne od najvećih katastrofa u ljudskoj historiji, pandemije Crne smrti u 14. stoljeću, ubijala je ljude hiljadama godina ranije, i to prije nego što je razvila svoj najpoznatiji način širenja putem buha.
Međunarodni tim naučnika pronašao je dokaze da je ova bakterija izazivala epidemije među zajednicama lovaca-sakupljača oko Bajkalskog jezera u Sibiru prije oko 5500 godina.
Riječ je o najstarijem poznatom dokazu da se kuga širila kroz čitave ljudske zajednice i izazivala velike epidemije.
DNK analiza drevnih kostiju otkrila skrivenu epidemiju
Naučnici su u istraživanju objavljenom u časopisu Nature analizirali ostatke 46 osoba pokopanih na četiri neolitska groblja u Sibiru.
Prvobitni cilj bio je proučiti porodične veze i način života tih drevnih zajednica, ali analiza DNK donijela je neočekivano otkriće.
U kostima i zubima čak 18 osoba pronađeni su tragovi bakterije Yersinia pestis.
Ranija istraživanja već su pronašla pojedince zaražene kugom u Švedskoj i Latviji prije oko 5000 godina, ali ovo je prvi dokaz da je bolest tada zahvatila cijele zajednice.
„Još se raspravlja jesu li najraniji oblici kuge bili blaži ili izuzetno opasni. Naši rezultati pokazuju da su već tada mogli biti veoma smrtonosni“, rekao je genetičar Eske Willerslev sa Univerziteta u Kopenhagenu.
Bolest koja je odnijela stotine miliona života
Procjenjuje se da je kuga tokom posljednjih 1500 godina usmrtila oko 200 miliona ljudi.
Bolest se pojavljuje u tri glavna oblika, bubonskom, plućnom i septikemijskom.
Ipak, rani sojevi bakterije nisu imali sve osobine koje su kasnije omogućile razvoj najopasnijeg oblika bubonske kuge. Zbog toga je dugo bilo teško razumjeti kakvu je ulogu bolest imala u prahistoriji.
Kod stanovnika područja oko Bajkalskog jezera naučnici su otkrili da je više od trećine analiziranih osoba bilo zaraženo bakterijom Y. pestis.
Posebno zabrinjava podatak da je između 65 i 75 posto pokopanih bilo mlađe od 15 godina, a mnogi su bili međusobno povezani rodbinskim vezama.
Epidemije su se ponavljale stoljećima
Radiokarbonsko datiranje pokazalo je da zaraženi ljudi nisu umrli u isto vrijeme.
Jedna grupa umrla je od kuge prije otprilike 5500 do 5300 godina, dok je druga zabilježena oko 5000 godina prije sadašnjosti.
To ukazuje da se bolest u toj regiji pojavljivala više puta kroz stoljeća.
Naučnici pretpostavljaju da je bakterija možda opstajala u populacijama divljih životinja, poput svizaca, a zatim prelazila na ljude.
Otkriće mijenja pogled na historiju epidemija
Istraživači ističu da ovo otkriće ima značaj i za današnje vrijeme, jer mnoge nove zarazne bolesti nastaju prijenosom sa životinja na ljude.
Analiza je pokazala da su sojevi Yersinia pestis pronađeni kod Bajkalskog jezera pripadali veoma ranoj verziji bakterije.
„Ovo otkriće mijenja naše razumijevanje najranijih epidemija kuge. Čak i prije nego što je bakterija razvila efikasan prijenos putem buha, ovi drevni sojevi već su imali kombinaciju osobina koje su infekciju mogle učiniti veoma smrtonosnom“, rekao je genetičar Martin Sikora sa Univerziteta u Kopenhagenu.
Smrtonosne epidemije kuge možda su pogađale čovječanstvo mnogo prije nego što se do sada mislilo, pokazuje novo naučno istraživanje.
Bakterija Yersinia pestis, poznata kao uzročnik jedne od najvećih katastrofa u ljudskoj historiji, pandemije Crne smrti u 14. stoljeću – ubijala je ljude hiljadama godina ranije, i to prije nego što je razvila svoj najpoznatiji način širenja putem buha.
Međunarodni tim naučnika pronašao je dokaze da je ova bakterija izazivala epidemije među zajednicama lovaca-sakupljača oko Bajkalskog jezera u Sibiru prije oko 5500 godina.
Riječ je o najstarijem poznatom dokazu da se kuga širila kroz čitave ljudske zajednice i izazivala velike epidemije.
DNK analiza drevnih kostiju otkrila skrivenu epidemiju
Naučnici su u istraživanju objavljenom u časopisu Nature analizirali ostatke 46 osoba pokopanih na četiri neolitska groblja u Sibiru.
Prvobitni cilj bio je proučiti porodične veze i način života tih drevnih zajednica, ali analiza DNK donijela je neočekivano otkriće.
U kostima i zubima čak 18 osoba pronađeni su tragovi bakterije Yersinia pestis.
Ranija istraživanja već su pronašla pojedince zaražene kugom u Švedskoj i Latviji prije oko 5000 godina, ali ovo je prvi dokaz da je bolest tada zahvatila cijele zajednice.
„Još se raspravlja jesu li najraniji oblici kuge bili blaži ili izuzetno opasni. Naši rezultati pokazuju da su već tada mogli biti veoma smrtonosni“, rekao je genetičar Eske Willerslev sa Univerziteta u Kopenhagenu.
Bolest koja je odnijela stotine miliona života
Procjenjuje se da je kuga tokom posljednjih 1500 godina usmrtila oko 200 miliona ljudi.
Bolest se pojavljuje u tri glavna oblika, bubonskom, plućnom i septikemijskom.
Ipak, rani sojevi bakterije nisu imali sve osobine koje su kasnije omogućile razvoj najopasnijeg oblika bubonske kuge. Zbog toga je dugo bilo teško razumjeti kakvu je ulogu bolest imala u prahistoriji.
Kod stanovnika područja oko Bajkalskog jezera naučnici su otkrili da je više od trećine analiziranih osoba bilo zaraženo bakterijom Y. pestis.
Posebno zabrinjava podatak da je između 65 i 75 posto pokopanih bilo mlađe od 15 godina, a mnogi su bili međusobno povezani rodbinskim vezama.
Epidemije su se ponavljale stoljećima
Radiokarbonsko datiranje pokazalo je da zaraženi ljudi nisu umrli u isto vrijeme.
Jedna grupa umrla je od kuge prije otprilike 5500 do 5300 godina, dok je druga zabilježena oko 5000 godina prije sadašnjosti.
To ukazuje da se bolest u toj regiji pojavljivala više puta kroz stoljeća.
Naučnici pretpostavljaju da je bakterija možda opstajala u populacijama divljih životinja, poput svizaca, a zatim prelazila na ljude.
Otkriće mijenja pogled na historiju epidemija
Istraživači ističu da ovo otkriće ima značaj i za današnje vrijeme, jer mnoge nove zarazne bolesti nastaju prijenosom sa životinja na ljude.
Analiza je pokazala da su sojevi Yersinia pestis pronađeni kod Bajkalskog jezera pripadali veoma ranoj verziji bakterije.
„Ovo otkriće mijenja naše razumijevanje najranijih epidemija kuge. Čak i prije nego što je bakterija razvila efikasan prijenos putem buha, ovi drevni sojevi već su imali kombinaciju osobina koje su infekciju mogle učiniti veoma smrtonosnom“, rekao je genetičar Martin Sikora sa Univerziteta u Kopenhagenu.