Evropska ekonomija u teškoćama brine ekonomiste – a visoki kreator politika Evropske centralne banke (ECB), Mário Centeno, dijeli to mišljenje.
“Veoma sam zabrinut za evropsku ekonomiju”, rekao je Centeno, koji je takođe guverner Banke Portugala, u emisiji CNBC-a “Squawk Box Europe” u petak.
U četvrtak je ECB revidirala svoje prognoze rasta bruto domaćeg proizvoda za eurozonu na 0,9% u 2025. godini, smanjujući ih sa prethodno projektovanih 1,1%. Sezonski prilagođeni BDP eurozone nedavno je zabilježio skroman rast od 0,1% u četvrtom kvartalu.
Centeno je smanjenje prognoza rasta povezao sa padom izvoza i investicija, ponavljajući stav ECB-a.
“Posebne investicije su, po mom mišljenju, prilično slabe u Evropi. Bit će nam potrebne četiri godine da se vratimo na nivo investicija u privatnom sektoru iz 2023. godine, šest godina za investicije u stambeni sektor, a na nivo iz 2022. godine vratit ćemo se tek 2028.”, objasnio je.
“Ovo su podaci koji postavljaju ozbiljna pitanja o oporavku Evrope”, dodao je Centeno.
Zabrinutost zbog usporene evropske ekonomije intenzivirala se posljednjih mjeseci, nakon ponovljenih prijetnji tarifama od strane administracije SAD. Američki predsjednik Donald Trump već je uveo carine na uvoz iz nekoliko ključnih trgovinskih partnera SAD i nagovijestio da bi Evropa mogla biti sljedeća meta.
Međutim, američka politika se često mijenja, sa pauzama, odlaganjima i izuzecima, dok pregovori i obećanja o recipročnoj trgovinskoj politici između pogođenih zemalja traju.
“Tarife su porez. One su porez i na potrošnju i na proizvodnju, a znamo da porezi imaju vrlo jasan uticaj na ekonomiju”, rekao je Centeno u petak, upozoravajući da u trgovinskom ratu niko ne bi imao koristi.
Jedna potencijalno pozitivna tačka za Evropu mogla bi biti povećanje izdvajanja za odbranu u okviru Evropske unije, koje je najavljeno ranije ove sedmice, kao odgovor na pogoršane odnose između SAD i Ukrajine.
Ako takvi paketi budu “dobro osmišljeni”, mogli bi imati pozitivan efekat na evropsku ekonomiju, rekao je Centeno.
Njemačka je također ove sedmice najavila planove za povećanje ulaganja u infrastrukturu i odbranu, iako prijedlog prvo mora proći određene prepreke prije nego što bude sproveden.
Centeno je također govorio o budućim kretanjima kamatnih stopa ECB-a, nagovještavajući dodatna smanjenja.
“Mislim da je putanja vrlo jasna. Iako su ove kamatne stope smanjene zbog stagnacije evropske ekonomije, u našim osnovnim projekcijama očekujemo inflaciju na nivou od 2% u srednjem roku, ali to uključuje dalju prilagodbu stopa”, rekao je.
Međutim, naglasio je da centralna banka mora ostati “otvorena” i pratiti podatke sastanak po sastanak, naročito zbog trenutne neizvjesnosti u vezi s ekonomskim politikama.
ECB je u četvrtak najavila šesto smanjenje kamatnih stopa od juna prošle godine, snizivši svoju ključnu stopu, stopu depozitne olakšice, za dodatnih 0,25 procentnih poena na 2,5%. Ovaj potez bio je široko očekivan na tržištima.
U izjavi kojom je najavila odluku, ECB je takođe promijenila terminologiju kojom opisuje monetarnu politiku, sada je karakterišući kao “značajno manje restriktivnu”, što je promjena u odnosu na prethodni opis “restriktivna”.
Tumačenja ovog novog jezika bila su različita: neki analitičari smatraju da to ukazuje na veću opreznost u daljim smanjenjima stopa, dok drugi vjeruju da ECB i dalje planira dalja smanjenja, ali da bi moglo doći do pauze u ciklusu rezanja.
Tržišta su posljednji put procjenjivala vjerovatnoću od oko 57% da će ECB zadržati stope nepromijenjenima tokom svog monetarnog sastanka u aprilu, dok je šansa za dodatno smanjenje od četvrt procentnog poena iznosila 43%.
Pored same izjave ECB-a, tržišta će vjerovatno uzeti u obzir i dešavanja u vezi s tarifama i evropskim izdvajanjima za odbranu prilikom procjene narednih koraka centralne banke.
“Odluka u aprilu će uzeti u obzir sve informacije koje budemo imali do tada”, zaključio je Centeno.