Više se ne radi samo o visini prihoda, već o tome koliko vam zaista ostane nakon što se odbiju porezi i doprinosi. A porezi, iako nužni, nisu naročito popularni – čak ni u Evropi, kontinentu poznatom po visokim poreskim stopama.
Ko zaista zadrži najviše od svoje zarade?
Infografika koju je objavio Euronews, bazirana na podacima Eurostata, prikazuje bruto i neto prihode porodica u Evropi s dva zaposlena člana i dvoje izdržavanih članova (npr. djece) u 2024. godini. U obzir su uzeti porezi, doprinosi, povrati poreza i porodične naknade. Nisu prilagođeni inflaciji niti lokalnim troškovima života.
Švicarske porodice sa dva zaposlena imale su najveći bruto prihod u Evropi – preko 208.000 eura.
Međutim, iako su porezi na dohodak visoki, švicarski sistem zahtijeva i dodatna izdvajanja za zdravstvo i penzijski fond, što znatno umanjuje oporezivi dohodak.
Snažan sistem porodične podrške (dječiji dodaci, subvencije za vrtiće, poreske olakšice) pomaže da neto prihod – novac koji ostaje nakon svih odbitaka – ostane visok.
Nizozemska, iako tek peta po bruto prihodima, izdvaja se po tome što porodice tamo zadržavaju čak 77% nakon svih odbitaka – više nego mnoge veće ekonomije, uključujući Njemačku, Francusku i Italiju. Ukupni neto prihod holandskih porodica bio je preko 101.000 eura.
U velikom kontrastu stoje zemlje poput Rumunije i Litvanije. Rumunske porodice sa dva zaposlena člana u prosjeku su zarađivale nešto više od 40.000 eura, ali su nakon poreza i doprinosa kući donosile samo 26.766 eura, što je tek 67% bruto zarade.
Litvanija bilježi sličan trend, s gubitkom od otprilike trećine zarade zbog poreza.
Obje zemlje imaju tzv. jedinstvenu stopu poreza na dohodak (flat rate), što se često prikazuje kao jednostavno i efikasno rješenje. Međutim, analiza Međunarodnog monetarnog fonda (MMF) ukazuje da takvi sistemi ne uspijevaju efikasno redistribuirati bogatstvo niti smanjiti siromaštvo.
U nekim slučajevima, situacija se čak i pogoršava – siromašniji građani plaćaju poreze (posebno jedinstvene i indirektne) koji premašuju ono što dobiju zauzvrat od države.
Manje progresivni poreski sistemi, uz slabije socijalne programe, dodatno opterećuju porodice s nižim primanjima – posebno u Istočnoj Evropi. U međuvremenu, zapadnoevropske zemlje s uravnoteženijim poreznim politikama i snažnom podrškom porodici omogućavaju svojim građanima da zadrže veći dio onoga što zarade.