Kada ste posljednji put rekli na pumpi: „Majstore, sipaj do kraja!“ Sa cijenom goriva kao da se pravi od zlata… Većina vozača je svjesna da je, kako bi motor bio zdrav, najbolje izbjegavati duga putovanja sa skoro praznim rezervoarom. Glavni problem u ovom slučaju jeste da pumpa može da prljavštinu nakupljenu na dnu i ošteti filtere i injektore. Međutim, kod modernih automobila, prepunjavanje rezervoara takođe može da prouzrokuje skupu štetu.
Problem leži u EVAP sistemu, akronimu koji označava „Evaporative Emission Control System“. U pitanju je sistem za kontrolu isparavanja goriva koji sakuplja isparenja iz rezervoara i sprečava njihovo ispuštanje u atmosferu. Umjesto da se isparenja oslobađaju, sistem ih usmjerava nazad u motor radi sagorijevanja, čime se smanjuje zagađenje vazduha i poboljšava efikasnost goriva. Postao je obavezan u Evropi 2019. godine uvođenjem Euro 6d-Temp standarda i jedna je od tehnologija koje su dio sistema za kontrolu emisije štetnih gasova. Suprotno uvriježenom mišljenju, emisije zapravo nisu samo one iz izduvnih gasova, već i iz isparavanja goriva.
Može da se upali lampica „Check Engine!“
EVAP je prilično jednostavan, kod automobila sa benzinskim motorom, poklopac goriva je hermetički zatvoren, a pare se ispuštaju kroz posebnu ispušnu cijev koja vodi do kanistera sa aktivnim ugljem. Kada motor radi i uslovi su idealni, otvara se ventil za pročišćavanje i pare uskladištene u kanisteru se šalju u usisni kolektor i zajedno sa gorivom sagorijevaju u motoru. Sistem je dizajniran za gasove, a ne za tečnosti. Međutim, kada se rezervoar napuni iznad očekivanog nivoa, benzin može da uđe u kanal i stigne do kanistera sa aktivnim ugljem.
Kao rezultat toga, usis gorivne pare više ne radi ispravno i automobil počinje da generiše poruke o greškama, obično praćene nepravilnim radom motora. Upali se „Check Engine“ lampica (kodovi P0440, P0441, P0455, P04F1 greške u EVAP sistemu), a vjerovatno ćete osjetiti i jači miris benzina u kabini. Ovo se dešava jer se aktivni ugalj „natopio“ benzinom, izgubio je sposobnost da apsorbuje pare i postaje neefikasan ili potpuno uništen. Često mora da se zamijeni, cijena je obično 100–600 eura, a može da bude i više od 1.000 eura u zavisnosti od automobila.
Kad „pištolj pukne“, prestanite da sipate gorivo
Dakle, kada se pumpa isključi i prestane da toči benzin, najbolje je izbjegavati dodavanje goriva na sili kratkim pritiskanjem „pištolja“. Ovo je posebno važno ljeti. Na benzinskim pumpama, gorivo se skladišti u podzemnim rezervoarima na nižoj temperaturi od spoljašnje, i kada stigne u rezervoar, blago se širi, što olakšava dolazak do otvora koji vodi do filtera.