Evropa riskira da upadne u tehnološku "zamku zavisnosti" dok vještačka inteligencija sve više oblikuje globalnu trgovinu i ekonomsku moć, upozorava novi izvještaj kompanije Allianz.
Prema analizi, svjetska ekonomija se sve snažnije reorganizuje oko sektora ključnih za razvoj vještačke inteligencije, od cloud infrastrukture i data centara do poluprovodnika, a upravo su to oblasti u kojima Evropa zaostaje za Sjedinjenim Američkim Državama i azijskim ekonomijama, prenosi Euronews.
Dominira izvozom robe
Azija danas dominira izvozom robe povezane s AI-em: drži oko 65 posto tog tržišta, a čak sedam od deset najvećih svjetskih izvoznika dolazi iz te regije. Vrijednost tog sektora porasla je sa oko jednog biliona dolara 2014. godine na 3,8 biliona dolara u 2025. godini. Istovremeno, američki uvoz AI opreme od 2023. godine se utrostručio, uglavnom zbog velikih ulaganja u data centre i cloud usluge, dok se gotovo polovina svjetskih data centara nalazi upravo u SAD.
Evropa je u istom periodu povećala uvoz povezan s AI-em za svega 40 posto, što Allianz opisuje kao sve veći infrastrukturni jaz. Izvještaj zaključuje da Evropska unija trenutno ima tek „skromnu“ ulogu u lancu snabdijevanja za vještačku inteligenciju, što kontinent ostavlja s ograničenim strateškim uticajem i velikom izloženošću mogućim poremećajima.
Jedan od najoštrijih dijelova izvještaja odnosi se na dominaciju američkih tehnoloških kompanija. Prema procjeni Allianza, američki tehnološki giganti kontrolišu do 40 posto evropskih operativnih računarskih kapaciteta i gotovo polovinu planiranih novih data centara. Uz to drže oko 80 posto evropskog tržišta cloud computinga, 59 posto prihoda od poslovnog softvera i 73 posto tržišta softvera za upravljanje odnosima s korisnicima. Takav odnos ostavlja evropskim kompanijama veoma uzak prostor za rast.
Strukturni problemi
Izvještaj navodi da zavisnost dodatno produbljuju strukturni problemi - fragmentisana regulativa među državama članicama, složeni administrativni postupci, sporo izdavanje dozvola, kašnjenja pri priključenju na elektroenergetsku mrežu te nedostatak domaćih hyperscaler platformi i kapitala za rizična ulaganja.
Evropa je pritom snažno oslonjena i na Aziju kada je riječ o hardveru. Više od polovine IT opreme i ključne infrastrukture za data centre, uključujući grafičke procesore potrebne za treniranje AI modela, dolazi iz pet azijskih zemalja: Tajvana, Kine, Južne Koreje, Malezije i Vijetnama.
Allianz smatra da se evropska zavisnost praktično dijeli na dva nivoa: američke digitalne usluge i azijsku proizvodnju hardvera. U izvještaju se zato spominje i mogućnost američkog "kill switcha“ - scenarija u kojem bi Evropa, zbog oslanjanja na cloud infrastrukturu stranih kompanija, ostala ranjiva na političke ili tržišne odluke donesene izvan kontinenta, prenosi Euronews.