Evropi je „ostalo možda još šest sedmica mlaznog goriva“, upozorio je Fatih Birol, izvršni direktor Međunarodne agencije za energiju (IEA). Zalihe bi mogle dostići kritičnu tačku u junu ako Evropa ne uspije zamijeniti barem polovinu uvoza s Bliskog istoka, navodi se u ovosedmičnom izvještaju ove organizacije.
Hormuški tjesnac, ključnu rutu za mlazno gorivo iz Zaljeva, Iran efikasno blokira već više od šest sedmica kao odgovor na napade SAD-a i Izraela, što je dovelo do naglog rasta cijena i izazvalo strah od nestašice. Direktor Birol je za agenciju AP izjavio da bi moglo doći do masovnog otkazivanja letova ako zalihe ostanu blokirane, piše BBC.
U mjesečnom izvještaju o tržištu nafte, agencija, koja savjetuje 32 zemlje članice o energetskoj sigurnosti, istakla je da je izvoz iz Zaljeva najveći izvor mlaznog goriva za globalno tržište. Rafinerije u drugim velikim zemljama izvoznicama, poput Južne Koreje, Indije i Kine, i same u velikoj mjeri zavise od uvoza sirove nafte s Bliskog istoka. Kao rezultat toga, kriza je dovela do „neočekivanog poremećaja u funkcionisanju tržišta avionskog goriva“.
U prošlosti se Evropa oslanjala na Bliski istok za oko 75% uvoza mlaznog goriva. Trenutno se evropske zemlje bore da te zalihe zamijene uvozom iz SAD-a i Nigerije. Iako je izvoz američkog goriva ubrzan, IEA upozorava da bi te pošiljke, čak i ako sve završe u Evropi, nadoknadile tek nešto više od polovine izgubljenih zaliha.
Analitičari predviđaju da bi nestašice mogle pogoditi aerodrome već u junu, dok bi u boljem scenariju kriza mogla biti odgođena do avgusta. Amar Khan iz kompanije Argus Media vjeruje da će veliki centri poput londonskog Heathrowa imati prioritet, dok bi manji aerodromi mogli prvi osjetiti udar.
Referentna cijena kerozina u Evropi dostigla je rekordnih 1.838 dolara početkom aprila, u poređenju sa 831 dolarom prije početka sukoba. Aviokompanije poput EasyJeta već prijavljuju milionske dodatne troškove, dok je holandski KLM najavio otkazivanje 160 letova u Evropi tokom narednog mjeseca.
Iako Evropska komisija tvrdi da trenutno nema dokaza o nestašici i da su isporuke rafinerijama stabilne, industrijske grupe upozoravaju da se rješenje mora pronaći u naredne tri sedmice. Aviokompanije već traže od EU da se nestašica goriva tretira kao „vanredna okolnost“ kako bi izbjegle isplate odšteta putnicima u slučaju otkazivanja letova.