Astronomi su otkrili neobičan par ogromnih planeta veličine Jupitera, ali toliko laganih da im je gustina manja čak i od šećerne vune. Ovo rijetko otkriće otvara nova pitanja o tome kako nastaju planete i predstavlja veliki izazov za postojeće teorije o formiranju svemirskih tijela.
Međunarodni tim naučnika identifikovao je dvije egzoplanete nazvane TOI-791 b i TOI-791 c, koje kruže oko zvijezde slične Suncu udaljene oko 1.110 svjetlosnih godina u sazviježđu Leteća riba (Volans).
Iako su po veličini slične Jupiteru, ove planete imaju nevjerovatno malu masu. Zbog svoje izuzetno niske gustine svrstane su u rijetku kategoriju poznatu kao „super-pahuljasti“ svjetovi.
Istraživač Dr George Dransfield sa Univerziteta Oxford opisao ih je kao planete čija je gustina slična „grudvi pjene za brijanje“.
Gustina planete TOI-791 b iznosi svega 0,038 grama po kubnom centimetru, dok je kod TOI-791 c oko 0,047 grama po kubnom centimetru. Za poređenje, gustina šećerne vune je približno 0,05 g/cm³, dok Zemlja ima gustinu od oko 5,5 g/cm³.
Čak je i Jupiter, najveća planeta Sunčevog sistema, desetine puta gušći od ovih novootkrivenih svjetova.
Gigantske planete u neobičnom kosmičkom plesu
Planete je prvo uočio NASA-in teleskop TESS, koji pronalazi egzoplanete registrujući male promjene u sjaju zvijezda dok planete prolaze ispred njih.
Da bi potvrdili njihovu neobičnu prirodu, astronomi su morali precizno izmjeriti njihovu masu pomoću teleskopa na Zemlji.
Otkrili su još jednu zanimljivost, ove dvije planete nalaze se u rijetkoj gravitacionoj vezi poznatoj kao rezonanca 5:3. To znači da unutrašnja planeta TOI-791 b napravi pet krugova oko svoje zvijezde dok vanjska planeta TOI-791 c napravi tri.
Misteriozni svjetovi koji zbunjuju nauku
Naučnici vjeruju da su ove planete uglavnom sastavljene od vodonika i helijuma, a moguće je da izgledaju bijelo ili plavo, zavisno od oblaka u atmosferi.
Ipak, njihovo tačno porijeklo još uvijek je misterija.
„Super-pahuljaste“ planete predstavljaju veliki problem za postojeće modele nastanka planeta. Naučnicima nije jasno kako neki svjetovi mogu narasti do veličine gasnih divova, a ostati toliko lagani.
Od skoro 6.300 potvrđenih egzoplaneta, manje od 40 pripada ovoj neobičnoj kategoriji.
Jedna od vodećih teorija kaže da su ove planete nastale u hladnijim dijelovima mladih planetarnih sistema, gdje su brzo sakupile ogromne količine vodonika i helijuma oko čvrstog jezgra.
Za detaljniju analizu njihovog sastava naučnici će koristiti i moćni svemirski teleskop James Webb.