Astronomi su pronašli nove dokaze da je Mliječni put prije oko 10 milijardi godina doživio snažan sudar s patuljastom galaksijom, zbog kojeg se cijela naša galaksija vjerovatno "prevrnula" za više od 90 stepeni i zauzela položaj u kojem se danas nalazi.
Prema istraživanju naučnika sa Univerziteta Durham, Mliječni put je direktno pogodila patuljasta galaksija poznata kao Gaia Sausage, mnogo prije nego što je nastao Sunčev sistem.
Tokom tog sudara Mliječni put je potpuno razorio manju galaksiju i apsorbovao njene zvijezde, ali je pritom nastao ogroman poremećaj koji je promijenio orijentaciju cijelog galaktičkog diska.
Koristeći superkompjuterske simulacije, istraživači su pokazali da ovakvi frontalni sudari mogu izazvati takozvano "okretanje diska", proces u kojem se galaksija tokom stotina miliona godina postepeno preusmjerava u novi položaj.
"Vjerovatno je bilo potrebno najmanje nekoliko stotina miliona godina da se cijeli proces završi", rekao je vodeći autor istraživanja Kirill Batrakov.
Misterija sporih zvijezda konačno objašnjena
Naučnici su do otkrića došli istražujući neobično sporo kretanje zvijezda u galaktičkom halou, rijetkom oblaku zvijezda koji okružuje Mliječni put.
Podaci Evropske svemirske agencije Gaia pokazuju da zvijezde u disku Mliječnog puta kruže oko centra galaksije brzinom od oko 220 kilometara u sekundi, dok se zvijezde u halou kreću znatno sporije – oko 25 kilometara u sekundi.
Kako bi objasnili ovu razliku, astronomi su simulirali razvoj galaksija sličnih Mliječnom putu. Rezultati su pokazali da upravo sudar s galaksijom veličine Gaia Sausage, praćen okretanjem diska, može objasniti ovakvo ponašanje zvijezda.
Rezultati istraživanja predstavljeni su na godišnjem sastanku Kraljevskog astronomskog društva u Birminghamu.
Sudar koji je promijenio historiju naše galaksije
Postojanje ovog drevnog sudara prvi put je otkriveno 2018. godine zahvaljujući podacima satelita Gaia, koji je pratio kretanje miliona zvijezda.
Astronomi su tada uočili zvijezde koje se kreću po neuobičajenim orbitama nalik kobasici, što je bio jasan trag da su nekada pripadale drugoj galaksiji koja se direktno zabila u središte Mliječnog puta.
Zbog tog neobičnog oblika orbita patuljasta galaksija dobila je naziv Gaia Sausage.
Danas naučnici smatraju da je riječ o posljednjem velikom spajanju u historiji Mliječnog puta, događaju koji je oblikovao centralni ispupčeni dio galaksije i gotovo cijeli njen zvjezdani halo.
Iako je bila klasificirana kao patuljasta galaksija, Gaia Sausage sadržavala je zvijezde, gas i tamnu materiju ukupne mase veće od 10 milijardi masa Sunca.