Količina planktona, mikroskopskih algi koje čine temelj morskog hranidbenog lanca, globalno se smanjila u posljednja dvije decenije, pokazuje nova studija objavljena u časopisu Science Advances.
Naučnici sa Univerziteta Tsinghua u Pekingu, predvođeni Hongweijem Fangom, otkrili su da je, iako su neke regije zabilježile lokalni porast između 2001. i 2023., ukupni globalni trend silazni zbog porasta temperature okeana.
Plankton, uključujući zelene alge, igra ključnu ulogu u morskim ekosistemima, kruženju ugljika i klimatskim procesima na Zemlji. Studija je koristila satelitske podatke, mjerenja u okeanima i umjetnu inteligenciju kako bi stvorila dnevni model visoke rezolucije mase planktona između 45° sjeverne i južne geografske širine, otprilike od južne Francuske do južne Tasmanije. Sredozemno more nije bilo uključeno u analizu.
Naučnici su pratili koncentracije klorofila A, pigmenta ključnog za fotosintezu, i utvrdili da globalni prosjek opada za oko 0,00035 mg po kubnom metru godišnje. U obalnim područjima, posebno ušćima rijeka, pad je bio više nego dvostruko veći, oko 0,00073 mg. Učestalost cvjetanja algi smanjila se za gotovo 1,8%.
Neke regionalne iznimke zabilježene su, primjerice, u blizini Kanarskih otoka, dijelova Brazila i sjeveroistočne Australije, gdje je cvjetanje algi češće. Naučnici te poraste povezuju s ljudskim aktivnostima, poput krčenja šuma i šumskih požara u Amazoniji, što potiče odlijevanje hranjivih tvari u okeane.
Globalni pad planktona prvenstveno se pripisuje porastu temperature površine mora uzrokovanom klimatskim promjenama. Toplije površinske vode intenziviraju raslojavanje okeana, smanjujući dotok hranjivih tvari iz dubljih slojeva i ograničavajući rast planktona.
Ranija istraživanja pokazuju da bi se populacije najbrojnije vrste planktona, Prochlorococcus, mogle prepoloviti u tropskim oceanima do 2100. godine ako emisije stakleničkih plinova ostanu visoke. Mikrobi opstaju do otprilike 28°C, a njihova stopa razmnožavanja naglo pada na višim temperaturama, izvještavaju istraživači sa Univerziteta u Washingtonu u časopisu Nature Microbiology.
Ovaj trend ima ozbiljne posljedice za morske ekosisteme, hranidbeni lanac i klimatske procese na globalnom nivou.