Više od decenije obilježene aferama, korupcijskim skandalima i izostankom političke odgovornosti dovelo je vlast Srpske napredne stranke u Srbiji u stanje kakvo do sada nije viđeno. Od infrastrukturnih tragedija, preko rasprodaje nacionalnih resursa, do otvorenog sukoba s građanima i studentima na ulicama, niz događaja posljednjih mjeseci ozbiljno je uzdrmao režim Aleksandra Vučića, piše Nova.rs.
Urušavanje nadstrešnice na tek rekonstruisanom Željezničkom kolodvoru u Novom Sadu, gdje je poginulo 16 ljudi, postalo je okidač za najmasovnije proteste u novijoj historiji Srbije. Tragedija je pokrenula talas studentskih blokada fakulteta širom zemlje, uz zahtjeve za političku i krivičnu odgovornost.
Zbog propusta u nadzoru i puštanja objekta u upotrebu bez ispunjenih sigurnosnih uvjeta, istrage su pokrenute protiv bivših ministara Gorana Vesića i Tomislava Momirovića. Terete se za teška krivična djela protiv opće sigurnosti, a slučaj je dodatno pojačao pritisak na vlast.
Studentski pokret prerastao je u širi društveni bunt. Protesti u Beogradu, Novom Sadu, Nišu i Kragujevcu postali su najveći tokom Vučićeve vladavine, a skup održan 15. marta u Beogradu brojem učesnika nadmašio je čak i proteste iz oktobra 2000. godine.
Posebnu pažnju javnosti izazvao je takozvani “Ćacilend”, improvizirani kamp u centru Beograda, koji je vlast formirala kao odgovor na građanske proteste. Iako je prvobitno predstavljen kao okupljanje studenata protiv blokada, ubrzo je postalo jasno da se radi o kampu u kojem borave osobe sa sumnjivom prošlošću, često povezane s nasilnim incidentima. Djelovanje tog kampa dospjelo je i u Rezoluciju Evropskog parlamenta o Srbiji, uz osudu organiziranja ilegalnog okupljanja.
Paralelno s tim, nezadovoljstvo građana dodatno je rasplamsala ponovna aktivacija projekta “Jadar”, koji podrazumijeva iskopavanje litija u dolini rijeke Jadar. Iako je vlast ranije tvrdila da je projekat obustavljen, on je ponovo pokrenut neposredno nakon izbora, uprkos masovnim protestima i snažnom protivljenju lokalnog stanovništva.
Afera “Generalštab” dodatno je uzburkala javnost. Vladajuća većina u Skupštini Srbije izglasala je poseban zakon kojim se omogućava skidanje statusa kulturnog dobra sa zgrade bombardiranog Generalštaba u Beogradu, kako bi se otvorio prostor za izgradnju luksuznog kompleksa povezanog s Jaredom Kushnerom, zetom američkog predsjednika Donalda Trumpa. U tom slučaju pokrenute su i istrage protiv visokih državnih funkcionera, uz tvrdnje o političkim pritiscima na pravosuđe.
Krizu režima dodatno produbljuju američke sankcije Naftnoj industriji Srbije (NIS), koje su dovele do obustave rada rafinerije u Pančevu i ozbiljnih poremećaja u finansijskom i energetskom sektoru. Uz slabljenje dinara i nestašicu deviza, raste strah od sekundarnih sankcija i mogućih nestašica goriva u dijelovima zemlje koji zavise isključivo od NIS-ovih pumpi.
Iako predsjednik Srbije uvjerava da će kriza biti riješena, niz otvorenih afera, masovni protesti i gubitak povjerenja dijela javnosti pokazuju da se vlast Aleksandra Vučića suočava s najtežim političkim izazovom od dolaska na vlast.