Otkriće grobnice iz vikinškog doba u Trøndelagu u Norveškoj predstavlja pravu misteriju za arheologe.
Zapanjujuće dobro očuvan grob otkrio je ženu koja je sahranjena sa školjkama morskih češljeva, pažljivo i promišljeno postavljenim pored njenih usta.
Ne samo da je ovo prvi takav slučaj u pretkršćanskim vikinškim grobovima, već se čini da u dosad objavljenim arheološkim podacima ne postoje očigledne paralele.
„Najizuzetnija stvar su dvije školjke morskih češljeva postavljene kod usta sahranjene žene“, navode naučnici s Norveškog univerziteta za nauku i tehnologiju (NTNU). „Ova praksa nije poznata u slučaju pretkršćanskih grobova u Norveškoj. Još uvijek ne znamo šta taj simbolizam znači.“
Grobnica još nije formalno opisana u naučnom radu, ali rani popis njenog sadržaja čini školjke još zagonetnijim.
Prvi nagovještaji postojanja groba potekli su od detektora metala, pomoću kojeg je pronađen bronzani broš tipičan za doba Vikinga.
Detaljniji pregled terena otkrio je grob žene iz vikinškog doba, što je samo po sebi rijetkost, jer kiselost norveškog tla ima tendenciju da relativno brzo i temeljito razgradi posmrtne ostatke.
Iako je veliki dio groba uništen tokom stoljeća, ostalo je dovoljno materijala da arheolozi mogu utvrditi neke ključne činjenice, dva ovalna broša koja su bila zakačena za trake haljine i prstenastu kopču koja je služila za vezivanje podsuknje.
„Smatramo da se u ovom grobu iz vikinškog doba nalazi žena, sahranjena u odjeći i s nakitom tipičnim za 9. stoljeće. To ukazuje da je bila slobodna i vjerovatno udata žena, možda gospodarica imanja“, navode istraživači.
Međutim, školjke morskih češljeva nemaju presedana. Grob je također sadržavao određeni broj ptičijih kostiju, pažljivo raspoređenih, vjerovatno od krila, što je pogrebni dodatak koji je nešto poznatiji. Možda najpoznatiji primjer je 6.000 godina star danski grob majke i novorođenčeta, u kojem je beba pažljivo položena na krilo labuda.
Postoji određeno simboličko značenje povezano sa školjkama morskih češljeva u različitim periodima i na različitim mjestima kroz historiju, ali takva simbolika nije poznata u Skandinaviji 9. stoljeća.
Tokom grčke i rimske antike, školjka morskog češlja bila je povezana s Afroditom, odnosno Venerom, i nosila simboličke asocijacije na plodnost, rađanje i ženstvenost.
Tek oko 11. stoljeća školjka je postala snažan kršćanski simbol hodočašća i duhovnog putovanja.
Iako bi to moglo biti prikladno za pogrebni obred, takvo tumačenje ne može se primijeniti na Norvešku 9. stoljeća.
Mnoge druge grobnice širom svijeta sadrže školjke i njihove fragmente, ponekad i daleko od okeana. U pogrebnim kontekstima neolitskog i bronzanog doba u Poljskoj, primjerice, školjke poput Spondylusa povezivane su s bogatstvom, prestižom i vezama na velikim udaljenostima.
Stoga, iako arheolozi još nemaju jasno objašnjenje zašto je ova grobnica uključivala školjke, brojni dokazi da su morske školjke imale posebno značenje kroz historiju, kao i njihovo pažljivo postavljanje u ovom grobu, ukazuju na to da su imale poseban značaj za ljude koji su sahranili ovu ženu.
Istraživači sada nastoje saznati više o toj ženi, nadajući se da će otkriti kakvu je vezu možda imala s ranije otkrivenim grobom iz 8. stoljeća, pronađenim na istom lokalitetu.
„Pregledat ćemo skelet, sačuvati predmete i uzeti uzorke za datiranje i DNK analizu. Cilj je saznati više o toj osobi i mogućoj vezi s prethodnim pronalaskom u istoj oblasti“, poručuju istraživači.