U potezu koji označava najozbiljniju pukotinu u transatlantskim odnosima od početka drugog Trumpovog mandata, njemački kancelar Friedrich Merz otvoreno se usprotivio strategiji Washingtona prema Teheranu. Berlin je jasno dao do znanja da Njemačka neće podržati vojnu eskalaciju, strahujući od nesagledivih posljedica za evropsku sigurnost i ekonomiju.
Kraj "medenog mjeseca" Berlina i Washingtona
Iako se očekivalo da će konzervativni kancelar Merz imati bolju saradnju s Trumpovom administracijom nego njegov prethodnik, pitanje Irana postalo je nepremostiva prepreka. Merz je tokom govora u Bundestagu naglasio da Evropa ne može sebi priuštiti još jedan veliki rat na svojim vratima, piše Politico.
"Njemačka ostaje lojalan partner unutar NATO-a, ali lojalnost ne znači slijepo slijeđenje politike koja vodi u katastrofu," izjavio je Merz. "Diplomatski put je jedini put koji Berlin može podržati."
Strah od energetskog šoka i izbjegličkog vala
Njemački zvaničnici su zabrinuti zbog dva ključna faktora:
- Cijene energenata: Svaki sukob u Hormuškom moreuzu doveo bi do astronomskog skoka cijena nafte i plina, što bi moglo zadati smrtonosni udarac njemačkoj industriji koja se tek počela oporavljati.
- Nova migrantska kriza: Rat u Iranu mogao bi pokrenuti milione ljudi prema Evropi, što bi dodatno destabiliziralo političku scenu u EU, gdje desničarske partije već bilježe rast popularnosti.
Trumpova "Maksimalni pritisak 2.0" strategija
S druge strane, iz Bijele kuće stižu signale da su razočarani stavom Berlina. Trumpovi savjetnici za nacionalnu sigurnost smatraju da evropsko "oklijevanje" samo daje Iranu više vremena da završi svoj nuklearni program. Trump je, prema izvorima bliskim administraciji, Merzov stav opisao kao "slab" i "nezahvalan", podsjećajući na američke troškove za odbranu Evrope.
Evropa u potrazi za zajedničkim stavom
Merz sada pokušava okupiti ostale evropske lidere, prije svega u Parizu i Varšavi, kako bi formirali zajednički front. Cilj je predstaviti Washingtonu alternativni plan koji uključuje strože ekonomske sankcije, ali bez vojnih udara. Međutim, pitanje je koliko "stari kontinent" može biti jedinstven pred direktnim pritiskom iz SAD-a.
Ključne tačke neslaganja:
- Vojna pomoć: Njemačka je isključila učešće svojih snaga u bilo kakvoj ofanzivnoj operaciji.
- Diplomatski kanali: Berlin insistira na očuvanju komunikacije s Teheranom, dok Washington zagovara potpunu izolaciju.
- Trgovina: Strah od sekundarnih američkih sankcija na njemačke kompanije koje i dalje posluju u regiji.