Jedna od najspektakularnijih galaksija na nebu Zemlje našla se u centru nove objave slike, povodom obilježavanja 35 godina rada svemirskog teleskopa Hubble.
Galaksija Sombrero (Messier 104), udaljena oko 31 milion svjetlosnih godina u pravcu sazviježđa Djevice (Virgo), predstavlja čudnu galaksiju koja je nagnuta pod takvim uglom da izgleda još neobičnije – poput diska na nebu sa sjajnim središtem.
Ona spada u kategoriju tzv. nepravilnih galaksija, jer pokazuje osobine i jako strukturisane spiralne galaksije i difuznije eliptične galaksije – ne uklapa se u nijednu klasičnu kategoriju, već se nalazi negdje između.
Ono što je izdvaja od ostalih galaksija su guste trake prašine koje se protežu kroz galaktičku ravan i oko vanjske ivice, dajući joj rub nalik obodu elegantnog šešira.
Galaksiju je Hubble prvi put posmatrao 2003. godine, a tadašnja slika postala je jedna od najomiljenijih u istoriji teleskopa. Upravo ta slika sada je ponovo obrađena savremenim tehnikama, otkrivajući složenije detalje unutar same galaksije, kao i više zvijezda koje svjetlucaju u pozadini.
Iako je Sombrero galaksija vrlo svijetla i bogata zvijezdama, ona nije naročito aktivna u stvaranju novih – proizvede možda jednu zvijezdu mase Sunca godišnje. Nešto je veća od Mliječnog puta, ali je zbog gotovo bočnog položaja i izrazito sjajnog jezgra prilično izazovna za proučavanje.
Posmatranja teleskopa James Webb (JWST) u srednjem infracrvenom spektru otkrila su izražene nakupine prašine oko vanjske ivice i svijetlu centralnu regiju sa aktivnom supermasivnom crnom rupom, čija masa iznosi oko 9 milijardi masa Sunca.
Trake prašine koje se protežu oko spoljnog dijela galaksije dio su njene spiralne strukture. Sjajno jezgro u centru više podsjeća na eliptične galaksije.
Šta god da ona bila, njen jedinstveni izgled čini je favoritom i među profesionalnim i među amaterskim astronomima, i istinskim užitkom za posmatranje.
Na stranici Evropske svemirske agencije (ESA) posvećenoj Hubble teleskopu moguće je preuzeti nove slike u veličini pogodnoj za pozadine ekrana.