Srčani udar poznat kao infarkt “udovica” nastaje kada krvni ugrušak potpuno blokira lijevu prednju silaznu (LAD) arteriju, jednu od glavnih arterija srca. Ova vrsta infarkta spada među najopasnije i ima ozbiljne posljedice.
Medicinski naziv za “infarkt udovica” je akutni infarkt s elevacijom ST segmenta (STEMI). To je najteži oblik srčanog udara, jer dolazi do potpune blokade glavne koronarne arterije koja dovodi krv do srca. U tom trenutku potrebno je hitno otvoriti krvni sud, odnosno uraditi koronarografiju.
Bez brze medicinske intervencije, STEMI može biti fatalan.
Šta je zapravo “infarkt udovica”?
Bol ili pritisak u grudima najčešći su simptomi ovog infarkta. Nastaje kada se blokada formira na početku LAD arterije, što zaustavlja dotok krvi u veliki dio srca, posebno njegov prednji zid. Samo nekoliko minuta nakon blokade, srčani mišić može ozbiljno oslabiti ili prestati raditi. Ako se krvotok brzo ne obnovi, dio srčanog mišića može nepovratno odumrijeti.
Većina srčanih udara nastaje zbog koronarne bolesti srca (KBS), kada se u arterijama nakupljaju naslage bogate holesterolom – plak. To stanje, poznato kao ateroskleroza, sužava krvne sudove i povećava rizik od infarkta.
Simptomi infarkta “udovica”
Simptomi mogu varirati, ali najčešći su:
- bol, pritisak ili nelagodnost u grudima
- kratak dah
- ubrzan ili nepravilan rad srca
- bol u rukama, ramenima, leđima, vratu ili vilici
- vrtoglavica, slabost ili nesvjestica
- pojačano znojenje
- mučnina ili povraćanje
Liječenje
Osoba koja sumnja da ima srčani udar mora odmah pozvati hitnu pomoć. Pravovremena reakcija može spasiti život.
U bolnici se najčešće primjenjuju:
- aspirin i lijekovi za razrjeđivanje krvi, da bi se spriječilo dalje zgrušavanje
- kisik i nitroglicerin za bolji protok krvi
- trombolitički lijekovi koji rastvaraju ugruške
Najčešće se radi perkutana koronarna intervencija (PCI), poznata i kao angioplastika sa stentom. Tokom ovog zahvata kateter se uvodi kroz arteriju (najčešće u preponi ili na ručnom zglobu) do srca, gdje se ugrušak uklanja ili “balon” napuše da otvori začepljenu arteriju. Zatim se postavlja stent, mali mrežasti cilindar koji drži arteriju otvorenom.
U nekim slučajevima potrebna je i operacija bajpasa, kojom se krv preusmjerava kako bi se zaobišla blokada. Ako su oštećeni srčani zalisci, radi se zamjena zalistka biološkim ili mehaničkim.
Stopa preživljavanja
Prema studiji iz 2018. godine, infarkt “udovica” ima najveći rizik od smrtnog ishoda, srčane insuficijencije i moždanog udara u poređenju s drugim oblicima infarkta.
Na preživljavanje utječu:
- brzina medicinske reakcije
- opseg oštećenja srčanog mišića
- opšte zdravstveno stanje
- prisutnost drugih bolesti (dijabetes, visok pritisak, KOPB, bolesti jetre itd.)
Prevencija
Rizik od srčanog udara moguće je smanjiti usvajanjem zdravih životnih navika:
- jesti više povrća, voća, integralnih žitarica i nemasnih proteina
- izbjegavati šećere i trans masti
- ograničiti alkohol i prestati pušiti
- redovno vježbati barem 150 minuta sedmično
- smanjiti stres i održavati zdravu tjelesnu težinu
Ljekari mogu preporučiti lijekove za smanjenje krvnog pritiska i holesterola, ali svaka terapija, uključujući i aspirin, treba da bude dogovorena s ljekarom.
Novija istraživanja pokazuju da niska doza aspirina nije korisna osim kod osoba koje su već imale infarkt, moždani udar ili specifične faktore rizika poput dijabetesa.