Tokom aprilske ekspedicije olupine USS Yorktowna, američkog nosača aviona iz Drugog svjetskog rata, tim stručnjaka pronašao je ostatke Fordovog automobila iz 1940-ih, obloženog drvenim panelima. Vozilo je otkriveno u hangarskom prostoru broda, ali još nije potpuno jasno zašto se nalazilo tamo. Prema pretpostavkama naučnika, automobil je vjerovatno služio kao prijevozno sredstvo za mornaričke časnike ili ga je koristila posada.
Otkriće je krajem prošlog mjeseca objavio Ocean Exploration program američke Nacionalne uprave za okeane i atmosferu (NOAA), koji je organizovao ekspediciju u aprilu sa istraživačkog broda Okeanos Explorer.
Automobil je preliminarno identificiran kao Ford Super Deluxe “Woody” karavan iz 1940. ili 1941. godine. Izvorno crno obojeno vozilo s drvenim oblogama danas je u velikoj mjeri uništeno, budući da su se drveni paneli raspali nakon više od osam decenija pod morem.
Philip Hartmeyer, morski arheolog NOAA-e koji je vodio ekspediciju, izjavio je za Live Science:
"Zaroni poput onih na Yorktownu naglašavaju koliko zapravo malo znamo o tome šta leži u našem dubokom okeanu, od historije, do morskog života i staništa koje skriva."
Dodao je i da ovakva istraživanja ne samo da pomažu u razumijevanju i očuvanju oceanskih resursa, već i približavaju javnosti ključne istorijske događaje i herojstvo američke vojske.
USS Yorktown je teško oštećen početkom juna 1942. tokom Bitke za Midway, presudnog sukoba u ratu na Pacifiku. Nakon što je pogođen u napadu japanskih snaga, brod je pokušao doploviti do Havaja na popravku. Međutim, 7. juna 1942. potopljen je torpedima koje je ispalila japanska podmornica.
Olupina je prvi put otkrivena 1988. godine, tokom ekspedicije poznatog američkog okeanografa Roberta Ballarda, koji je tri godine ranije pronašao i olupinu Titanika. Brod se nalazi oko 1.600 kilometara sjeverozapadno od Honolulua, na dubini od otprilike 5.500 metara, što ga čini potpuno nedostupnim za ronioce.
Tokom posljednje ekspedicije istraživači su otkrili i ostatke tri Douglas SBD Dauntless bombardera. To je prvi put da su avioni iz Bitke za Midway pronađeni pod morem. Analiza je pokazala da su dva bombardera poletjela s drugog američkog nosača, ali su zbog oštećenja u borbi sletjela na Yorktown. Treći avion pripadao je rezervnom kontingentu samog broda.
Daljinski upravljani podvodni roboti zabilježili su i dojmljiv mural unutar olupine. Oslikani prikaz dimenzija 12,8 x 3,6 metara dokumentuje putovanja USS Yorktowna širom svijeta, a prema službenom saopštenju, simbolizira ponos mornara, globalni značaj misije broda i njegovu stratešku važnost u odbrani SAD.
Ova nova otkrića, od misterioznog Forda do bombardera i murala, pružit će naučnicima dragocjene informacije o toku Bitke za Midway te pomoći u izradi preciznijih historijskih rekonstrukcija. Bitka je bila ključna prekretnica u Drugom svjetskom ratu, a japanski napad na atol Midway imao je za cilj odvlačenje američkih snaga od baze u Pearl Harboru.
Kako kaže Hartmeyer, misija na Yorktownu primjer je istraživanja "na najvišem nivou" koje otkriva misterije i čuva priče zakopane na dnu okeana.