Duboko ispod površine Tihog okeana, na gotovo nedostižnoj dubini, olupina USS Yorktowna i dalje skriva iznenađenja. Tokom najnovije naučne ekspedicije istraživači su u hangarskom prostoru ovog legendarnog američkog nosača aviona, potopljenog u slavnoj Bici za Midway, otkrili nešto potpuno neočekivano – automobil marke Ford iz 1940-ih godina, skriven unutar broda više od osamdeset godina.
Uz misteriozno vozilo, naučnici su dokumentovali i ostatke bombardera koji su učestvovali u jednoj od najvažnijih pomorskih bitaka Drugog svjetskog rata, kao i veliki ručno oslikani mural koji svjedoči o globalnoj ulozi i historijskoj važnosti USS Yorktowna.
Istraživanje olupine provedeno je u aprilu, a krajem prošlog mjeseca rezultate je objavio program za istraživanje okeana američke Nacionalne uprave za okeane i atmosferu (NOAA). Ekspedicija je organizovana s istraživačkog broda Okeanos Explorer, a cilj joj je bio detaljno dokumentovati stanje olupine te prikupiti nove historijske i naučne podatke.
U hangarskom prostoru broda istraživači su naišli na ostatke Fordovog automobila iz 1940-ih, obloženog drvenim panelima. Preliminarne analize upućuju na to da je riječ o modelu Ford Super Deluxe “Woody” karavan iz 1940. ili 1941. godine. Vozilo je izvorno bilo crne boje, ali je danas u velikoj mjeri uništeno jer su se drvene obloge raspale nakon decenija provedenih pod morem.
Još uvijek nije razjašnjeno zašto se automobil nalazio unutar nosača aviona. Naučnici pretpostavljaju da je mogao služiti kao prevozno sredstvo za mornaričke oficire ili kao službeno vozilo posade. Philip Hartmeyer, morski arheolog NOAA-e i voditelj ekspedicije, istakao je da ovakvi zaroni naglašavaju koliko zapravo malo znamo o onome što leži u dubokom okeanu.
USS Yorktown teško je oštećen početkom juna 1942. godine tokom Bitke za Midway, jednog od presudnih sukoba u ratu na Pacifiku. Nakon napada japanskih snaga, brod je pokušao doploviti do Havaja radi popravke, ali je napor bio uzaludan. Dana 7. juna 1942. pogođen je torpedima koje je ispalila japanska podmornica, nakon čega je potonuo.
Olupina se nalazi oko 1.600 kilometara sjeverozapadno od Honolulua, na dubini od približno 5.500 metara, što je čini potpuno nedostupnom za ljudske ronioce. Olupinu je prvi pronašao Robert Ballard 1988. godine, čovjek koji je otkrio i Titanik.
Najnovija ekspedicija donijela je i izuzetno važno otkriće, ostatke tri bombardera Douglas SBD Dauntless. Riječ je o prvom pronalasku aviona koji su učestvovali u Bici za Midway na morskom dnu. Analiza je pokazala da su dva bombardera poletjela s drugog nosača, ali su zbog oštećenja bili prisiljeni sletjeti na USS Yorktown.
Također, podvodni roboti zabilježili su impresivan mural unutar olupine, dimenzija 12,8 x 3,6 metara, koji dokumentuje putovanja broda širom svijeta. Mural simbolizuje ponos mornara i stratešku važnost nosača aviona. Izbjegavajte umjetno stvaranje senzacionalizma, jer su sami arheološki nalazi dovoljan dokaz herojstva te generacije.