Dok Rusija nastavlja potpunu agresiju na Ukrajinu, evropski lanci snabdijevanja i dalje isporučuju industrijske hemikalije koje pomažu održavanju ruske mašinerije i ratne ekonomije.
Jedna od njih je sirovi glicerin – uobičajena roba koja se može pretvoriti u nitroglicerin, supstancu koja se koristi u pogonskim gorivima i eksplozivima, a koja je i dalje uglavnom izuzeta iz sankcija EU.
Istraživanje The Kyiv Independenta pokazalo je da ruske privatne kompanije nastavljaju koristiti evropske logističke mreže – mrežu posrednika povezanih s EU, logističkih firmi i podružnica – za uvoz aditiva za motorna ulja, maziva i velikih količina glicerina u Rusiju. Trgovina, koja je porasla od početka rata, razotkriva prazninu u sankcijama, dok je EU pooštrila kontrolu nad nekim aditivima i mazivima, glicerin i dalje može pristizati u Rusiju uz ograničen nadzor i slabu transparentnost o krajnjoj vojnoj upotrebi.
Dokumentacija je raspršena kroz logističke firme, posrednike i holding kompanije, ali jedno ime se stalno ponavlja.
Delfin Group, ruski petrohemijski proizvođač osnovan početkom turbulentnih 1990-ih, upravlja razgranatim poslovnim carstvom. Izvan granica Rusije, Delfin je postepeno širio svoj utjecaj, uspostavljajući kontrolu nad složenom mrežom evropskih kompanija.
Jedna od tih firmi u Njemačkoj registrovana je na adresi sankcionisanog bivšeg ruskog vojnog obavještajca (GRU) u Berlinu.
Koristeći međunarodne lance snabdijevanja, grupa je postala jedan od najvećih uvoznika aditiva za motorna ulja i maziva u Rusiji. Njena mreža evropskih entiteta prvenstveno izvozi velike količine glicerina.
Motorna ulja i maziva ključni su za rad teške mehanizacije i vozila koje Rusija koristi u ratu protiv Ukrajine. Nakon zapadnih sankcija i ukrajinskih napada na ruska naftna postrojenja, Moskva se sve više oslanja na uvoz kako bi nadoknadila domaće nestašice.
Glicerin se može koristiti za sintezu nitroglicerina, koji se često kombinuje s drugim spojevima za proizvodnju pogonskih goriva i eksploziva u municiji – od metaka do artiljerijskih granata.
Iako je EU nedavno pooštrila sankcije na određene aditive i maziva, sirovi glicerin ostaje slaba tačka sistema.
Na osnovu uvozno-izvoznih podataka, dvije kompanije se posebno izdvajaju: Delfin i Glycerine.ru.
Petrohemijski giganti Delfin i Glycerine.ru
Delfin Group osnovan je 1992. godine i danas predstavlja velikog proizvođača petrohemikalija sa sjedištem u Moskvi. Grupom upravlja porodica Petrovsky – Tomas Petrovsky i njegov sin Yanis Petrovsky.
Motorna ulja su od početka bila njihov zaštitni znak. Nakon uspjeha na ruskom tržištu, Delfin se proširio i na SAD, gdje je 2008. kupio bivšu tvornicu Shell Lubricantsa za 20 miliona dolara. Godine 2012. tadašnji predsjednik Delfin Group USA, Markos Baghdasarian, osuđen je zbog izvoza avionskih motornih ulja i polimera u Iran uz falsifikovanje dokumentacije.
Danas je Delfin Distribution jedan od vodećih uvoznika aditiva za motorna ulja i maziva u Rusiji. Iako se djelimično preorijentisao na azijske dobavljače, grupa i dalje posluje u EU – posebno kada je riječ o glicerinu, za čiji izvoz Njemačka zauzima treće mjesto u svijetu.
Prema podacima o trgovini, potražnja za glicerinom koji uvozi Delfin raste – vjerovatno zbog njegove upotrebe u proizvodnji municije.
Iako je EU 25. juna 2024. sankcionisala rafinisani i destilisani glicerin, Delfin i dalje uvozi velike količine prirodnog glicerina, koji se potom može preraditi u Rusiji.
Veze s vojno-industrijskim kompleksom
Arhivirana verzija web stranice
Glycerine.ru otvoreno navodi vojnu primjenu glicerina u proizvodnji dinamita i bezdimnog baruta.
Državni ugovori pokazuju da je Glycerine.ru isporučivao glicerin Kazanskoj barutani – državnom proizvođaču eksploziva i municije, danas pod međunarodnim sankcijama.
Fotografije i medijski izvještaji iz 2024. i 2025. godine prikazuju rukovodstvo Delfina u isporukama “humanitarne pomoći” ruskim jedinicama na frontu – uključujući dronove, sisteme elektronskog ratovanja i drugu opremu.
Ove aktivnosti, zajedno s brojnim vezama s ruskim sigurnosnim strukturama, sugerišu da grupa podržava ruske ratne napore.
Latvijska i njemačka mreža
Latvijska kompanija Vega Stividors, smještena u slobodnoj luci u Rigi, jedan je od najvećih evropskih partnera Delfina. Od početka invazije poslala je desetine miliona kilograma glicerina u Rusiju.
Kompanija je povezana sa Sergejom Piskunovom, osobom pod ukrajinskim sankcijama, dok je ranije bila pod direktnom kontrolom Tomasa Petrovskog.
U Njemačkoj, B.L.W. Handel – firma registrovana u Berlinu – djeluje kao logistički partner Delfina. Ranije je bila registrovana na adresi Olega Eremenka, sankcionisanog bivšeg oficira GRU-a.
Od 2023. do sredine 2024. B.L.W. Handel izvezla je gotovo 1.500 tona tehničkog glicerina, dok je Vega Stividors dodatno posredovao u transportu stotina tona prema Rusiji.
Rupe u sankcijama
Iako je EU uvela više paketa sankcija, fokus je uglavnom bio na velikim državnim i privatnim odbrambenim kompanijama. Manji i srednji dobavljači često ostaju izvan dometa sankcija.
Stručnjaci upozoravaju da bi naredna faza sankcija morala ciljati sirovine koje podržavaju rusku ratnu ekonomiju – uključujući hemijske prekursore za eksplozive.
Bez strožijeg nadzora izvoza hemikalija prema Rusiji, rupe u sistemu vjerovatno će i dalje omogućavati isporuke koje održavaju lance snabdijevanja ruske ratne mašinerije.