Duboko ispod površine Atlantskog okeana, na više od 700 metara dubine, nalazi se jedno od najneobičnijih mjesta na Zemlji. U blizini vrha podmorske planine zapadno od Srednjoatlantskog hrpta uzdižu se neobični tornjevi koji izranjaju iz potpune tame okeanskog dna.
Njihovi blijedi, kremasti zidovi pod svjetlima daljinski upravljanih podvodnih vozila poprimaju sablasnu plavu nijansu, stvarajući prizor koji više podsjeća na pejzaž s neke druge planete nego na dio Zemlje.
Naučnici vjeruju da bi upravo ovo mjesto, poznato kao Izgubljeni grad (Lost City), moglo pomoći u odgovoru na jedno od najvećih pitanja čovječanstva, kako je život na Zemlji nastao.
Podvodni svijet kakav ne postoji nigdje drugdje
Među neobičnim formacijama nalaze se strukture različitih veličina. Neke su male poput gljiva, dok najveća doseže čak oko 60 metara visine.
Ovi ogromni karbonatni tornjevi stvaraju jedinstven krajolik kakav nije pronađen nigdje drugo na našoj planeti.
Izgubljeni grad prvi put su otkrili istraživači 2000. godine. Od tada je poznat kao hidrotermalno polje s najdužim neprekidnim djelovanjem ikada pronađenim u okeanima.
Prema dosadašnjim istraživanjima, najmanje 120.000 godina, a vjerovatno i mnogo duže, stijene iz Zemljinog plašta koje se uzdižu iz dubine reaguju s morskom vodom. Taj proces oslobađa vodik, metan i druge plinove, stvarajući uslove koji su izuzetno zanimljivi naučnicima.
Život opstaje bez kisika
Iako bi se moglo pomisliti da je riječ o potpuno negostoljubivom okruženju, stvarnost je drugačija. Izgubljeni grad vrvi životom.
Ugljikovodici koji nastaju u hidrotermalnim otvorima hrane neobične zajednice mikroorganizama koji mogu preživjeti bez kisika. Dimnjaci iz kojih izlaze plinovi temperature do 40 stepeni Celzijusa dom su velikom broju puževa i rakova, a na tom području žive i drugi stanovnici dubokog mora poput kozica, morskih ježeva i jegulja.
Ovaj ekosistem posebno privlači pažnju jer pokazuje da život može opstati u uslovima koji se značajno razlikuju od onih na površini Zemlje.
Trag prema životu izvan Zemlje
Posebna važnost Izgubljenog grada leži u načinu na koji nastaju ugljikovodici. Za razliku od većine poznatih ekosistema na Zemlji, oni se ovdje ne stvaraju uz pomoć Sunčeve svjetlosti niti atmosferskog ugljen-dioksida.
Nastaju hemijskim reakcijama koje se odvijaju duboko ispod površine okeana.
Budući da se ugljikovodici smatraju osnovnim građevnim elementima života, mnogi naučnici vjeruju da bi slični uslovi mogli postojati i drugdje u Sunčevom sistemu.
Mikrobiolog William Brazelton ranije je izjavio da je moguće da ovakav tip ekosistema postoji i na ledenim mjesecima Saturna i Jupitera.
„Ovo je primjer vrste ekosistema koji bi upravo sada mogao biti aktivan na Enkeladu ili Evropi“, rekao je Brazelton, misleći na mjesece koji bi mogli skrivati okeane ispod ledene površine.
Dodao je da su slični uslovi možda postojali i na Marsu u prošlosti.
Zašto se razlikuje od "crnih dimnjaka"
Naučnici već dugo istražuju gdje je život na Zemlji mogao nastati. Jedan od kandidata su takozvani „crni dimnjaci“ – podvodni vulkanski otvori.
Međutim, Izgubljeni grad se značajno razlikuje.
Dok crni dimnjaci zavise od toplote magme i stvaraju minerale bogate željezom i sumporom, otvori Izgubljenog grada proizvode mnogo veće količine vodika i metana.
Njegove kalcitne strukture također su mnogo veće, što ukazuje da je sistem aktivan već veoma dugo.
Jedinstvenom mjestu prijeti opasnost
Najviša formacija u Izgubljenom gradu nazvana je Posejdon, prema grčkom bogu mora.
Ipak, budućnost ovog jedinstvenog lokaliteta nije potpuno sigurna.
Poljska je 2018. godine dobila pravo na istraživanje i rudarenje okolnog dubokomorskog područja, što je izazvalo zabrinutost među naučnicima.
Iako samo hidrotermalno polje nema velike količine minerala zanimljivih za eksploataciju, stručnjaci upozoravaju da bi aktivnosti u blizini mogle stvoriti oblake sedimenta koji bi ugrozili osjetljivi ekosistem.
Zbog toga sve više naučnika traži da Izgubljeni grad dobije status zaštićenog prirodnog područja kako bi ovaj nevjerovatni fenomen, koji postoji desetinama hiljada godina, ostao sačuvan.