Hrvatski naučnici otkrili su šta je uzrokovalo masovnu pojavu morske sluzi u sjevernom Jadranu tokom 2024. godine. Ova pojava je u jeku turističke sezone izazvala veliku zabrinutost građana i gostiju, a rezultati istraživanja sada su objavljeni u prestižnom naučnom časopisu Scientific Reports.
Istraživanje su proveli stručnjaci Centra za istraživanje mora Instituta Ruđer Bošković, u saradnji s tehnološkom kompanijom SeaCras i univerzitetom Algebra Bernays. Radi se o fenomenu intenzivnog cvjetanja mora i stvaranja sluzi kakav na istočnoj obali Jadrana nije zabilježen više od dvadeset godina.
Naučnici su utvrdili da je pojava morske sluzi bila direktno povezana s porastom temperature mora, smanjenom cirkulacijom vodenih masa, te naglim padom saliniteta. Ključni faktor bio je povećan dotok slatke vode iz italijanske rijeke Po. Takvi uslovi pogodovali su snažnom cvjetanju fitoplanktona, koji je bio glavni pokretač nastanka sluzi.
Nakupine morske sluzi tokom 2024. varirale su od malih lokalnih mrlja do ogromnih povezanih masa dužih od 20 kilometara.
Iako je cvjetanje mora prirodna pojava, naučnici upozoravaju da kombinacija klimatskih i okeanografskih faktora dovodi do abnormalnih i dugotrajnih događaja. Takve pojave ostavljaju dubok trag na morski ekosistem, ali i na ribarstvo, turizam te pomorski saobraćaj.
Analize su pokazale da je svaka faza nastanka sluzi bila povezana s izuzetno intenzivnim cvjetanjem fitoplanktona, uz primjetno smanjenu raznolikost vrsta unutar samih sluzavih nakupina.
Posebna vrijednost ovog istraživanja leži u upotrebi moderne tehnologije. Korišteni su podaci s okeanografskih plutača, terenska mjerenja, ali i satelitski snimci visoke rezolucije koje je kompanija SeaCras analizirala pomoću vještačke inteligencije (AI).
„Ovakva rezolucija omogućila nam je da po prvi put u potpunosti povežemo promjene u okolišu s ponašanjem planktona i nastankom sluzi“, istakla je Daniela Marić Pfannkuchen iz rovinjskog Centra za istraživanje mora.
Naučnici naglašavaju da su ovi rezultati ključni za razvoj sistema ranog upozoravanja, kako bi se obalne zajednice mogle prilagoditi budućim posljedicama klimatskih promjena koje čine ovakve fenomene sve češćim.