Radi vam domaći zadatak iz matematike.
Može vam odgovoriti na pitanja s razgovora za posao.
Može čak i da bude vaš terapeut.
Čini se da vještačka inteligencija (AI) zna sve samo jednim pritiskom na dugme.
Ova tehnologija se razvija rekordnom brzinom, dok konkurentske platforme pokušavaju da sustignu jedna drugu neprekidnim izbacivanjem novih i naprednijih funkcija.
ChatGPT je među tehnološkim aplikacijama koje se najbrže razvijaju u istoriji, doprijevši do više od milion korisnika za samo pet dana od lansiranja i do 100 miliona za dva mjeseca, prema Međunarodnom izvještaju o bezbjednosti vještačke inteligencije koji su sastavile vlade 30 zemalja i članice UN, EU i OECD.
Microsoft, koji je 2023. lansirao vlastitog asistenta vještačke inteligencije Co-Pilot, rekao je da očekuje da prihodi od poslovanja s vještačkom inteligencijom premaše 10 milijardi dolara do drugog kvartala 2025. godine i proširio je vlastite data centre na 60 regija širom svijeta.
A Google AI Overview, koji nudi sažetke generisane vještačkom inteligencijom na samom vrhu njegovih rezultata pretraga, ima 1,5 milijardu korisnika mjesečno u više od 200 zemalja i teritorija, prema izvršnom direktoru Googleove roditeljske firme Alphabet Sundaru Pichaiju.
Stručnjaci kažu da je ova tehnologija sada tu i da neće nestati, tako da smo pitali jednu ekspertkinju kako da je najbolje iskoristimo.
Kanadska informatičarka Sasha Luccioni bavi se klimatskim temama u okviru Hugging Face, svjetskog start-upa koji radi s modelima vještačke inteligencije otvorenog koda i namjera njegovih kreatora je da „demokratizuje dobro mašinsko učenje".
„Vještačku inteligenciju doživljavam kao pojačivač – istovremeno i onog dobrog i onog lošeg u ljudima, ali mi moramo da budemo sigurni da i dalje držimo kontrolu nad njom", rekla je ona za BBC 100 Women.
Ovo su četiri pitanja koja ona predlaže da postavimo sami sebi prije nego što počnemo koristiti vještačku inteligenciju.
1. Da li je ovo najbolja alatka vještačke inteligencije za ono što vam treba?
"Sistemi vještačke inteligencije su sposobni da rade veoma različite stvari", kaže Luccioni.
„Ponekad ćemo se okrenuti najpopularnijim alatkama vještačke inteligencije zato što ih dobro poznajemo i zato što mogu da urade razne stvari, ali često postoje i neke druge koje su zamišljene da obavljaju konkretne zadatke, kao što je odgovaranje na naučna pitanja, a koje bi zapravo bolje obavile posao."
Jedna aplikacija omogućuje korisnicima da prosto načine fotografiju njihovog matematičkog problema i ona će ga riješiti.
Jedna druga uže specijalizovana aplikacija nudi da analizira vaš hljeb od kiselog tijesta da bi unaprijedila recept, dok druga generiše personalizovane molitve zasnovane na čitavom dijapazonu svetih spisa.
Prema Indeksu izvještaja o vještačkoj inteligenciji iz 2025. sa Univerziteta Stanford, američke institucije su ove godine proizvele 40 istaknutih modela vještačke inteligencije, za razliku od kineskih 15 i evropske tri.
Upoznajte se s ponudom i izaberite pravi na osnovu vaših potreba.
2. Možete li vjerovati odgovorima vještačke inteligencije?
Vještačka inteligencija bi mogla da vam da odgovor, ali on nije nužno tačan ili istinit, kaže Luccioni.
„Modeli vještačke inteligencije znaju da izmišljaju stvari koje ne postoje samo zato što zvuče uvjerljivo. To može napraviti mnogo problema kad ih koristite na poslu ili u školi", kaže ona.
Da biste to izbjegli, ona preporučuje da uvijek provjeravate rezultate sistema vještačke inteligencije.
„Iščitavajte ih ponovo detaljno i razmišljajte kritički o onome što ona govori i da li to sve ima smisla. Vještačka inteligencija zna da zvuči samouvjereno, a da i dalje griješi."
3. Koje informacije da dijelim?
Korisnici treba da razmisle o informacijama koje ubacuju u model vještačke inteligencije, jednako kao i o informacijama koje izlaze iz njega, kaže Luccioni.
Sistemi vještačke inteligencije rade tako što sakupljaju velike količine podataka i koriste ih za obučavanje modela.
To znači da bi informacije koje ubacite, bilo da je to fotografija ili tekst, mogle biti pohranjene, analizirane ili iskorišćene od sistema tako da utječu na buduće odgovore.
Svaka platforma će imati vlastitu politiku privatnosti, tako da provjerite njihove uslove prije nego što ih koristite.
„Ako su to lični, ili osjetljivi, ili samo blago neprijatni podaci, nemojte ih ubacivati u model vještačke inteligencije zato što bi mogli da završe na internetu", dodaje Luccioni.
Ona ukazuje na aplikaciju Meta AI, gdje neki korisnici nisu bili svjesni da se njihovi promptovi objavljuju na javnom fidu 'Discover'.
BBC je našao primjere ljudi koji unose fotografije pitanja s testova iz škola ili s fakulteta, traže seksualne slike ili žele savjete o vlastitom rodnom identitetu.
Italija je 2023. godine postala prva zapadna zemlja koja je blokirala napredni chatbot ChatGPT iz zabrinutosti za privatnost i zbog njenog poštovanja Zakona o zaštiti opštih podataka.
Južna Koreja, Australija i SAD takođe su izrazili zabrinutost zbog toga kako DeepSeek, kineski chatbot, pohranjuje i obrađuje korisničke podatke.
4. Da li mi zaista treba vještačka inteligencija?
Koristite vještačku inteligenciju kao alatku, a ne kao zamjenu za vaš mozak, kaže Luccioni.
Razmislite dobro da li je to zadatak koji biste mogli da obavite sami, ili uz pomoć nekih drugih alatki kao što su kalkulator za složene matematičke probleme.
Ona takođe preporučuje da se oslanjamo na ljude oko nas kao pomoć oko etičkih i ličnih pitanja.
„Vještačka inteligencija ne može da donosi odluke na osnovu ljudskih vrijednosti kao što su šta je ispravno, šta je pogrešno, šta je etički u datoj situaciji i ne bismo smjeli da joj dozvoljavamo da donosi tu vrstu odluka", kaže ona.
Vještačka inteligencija takođe koristi mnogo više energije i resursa od tradicionalnih pretraživača.
Data centri u kojima se nalaze kompjuterski serveri koje koristi vještačka inteligencija zahtijevaju ogromne količine vode da bi ostali ohlađeni, što bi moglo da pogorša probleme sa zalihama vode širom svijeta.
„Alatke vještačke inteligencije će definitivno ostati s nama još dugo vremena, naročito zato što smo sve više i više prisutni i aktivni na internetu i društvenim mrežama", kaže Luccioni.
„Ali to ne znači da moramo koristiti vještačku inteligenciju za sve u našim životima, zbog čega ćemo izgubiti upravo one stvari koje nas uopšte čine ljudima, kreativnost, povezanost, zajednicu."