Redovna zamjena motornog ulja i filtera jedna je od najvažnijih servisnih procedura za dug vijek motora. Međutim, iako se radi o rutinskom zahvatu, greške tokom servisa mogu u rijetkim slučajevima dovesti do ozbiljnog problema, požara u motornom prostoru.
Ako ste automobil dovezli na servis potpuno ispravan, bez tragova curenja ulja ili drugih kvarova, a nedugo nakon zamjene ulja primijetite dim ili čak plamen ispod haube, uzrok vrlo vjerovatno nije samo vozilo, već propust tokom servisiranja.
Zašto se motorno ulje može zapaliti?
Motorno ulje nije lako zapaljivo poput benzina. Dok se benzin može zapaliti već na vrlo niskim temperaturama u prisustvu izvora plamena, motorno ulje zahtijeva znatno više temperature.
Većina motornih ulja ima tačku paljenja između 200 i 270 stepeni Celzijusa, dok sintetička ulja često podnose i više temperature. Samozapaljenje, odnosno paljenje bez otvorenog plamena, nastupa na temperaturama od približno 260 do 370 stepeni Celzijusa, zavisno od vrste ulja i aditiva.
Problem nastaje kada ulje dospije na vrele dijelove motora
Motor u normalnim uslovima rada postiže temperaturu od oko 90 do 105 stepeni Celzijusa, što nije dovoljno da izazove paljenje ulja.
Međutim, potpuno druga situacija nastaje ako ulje dospije na:
- ispušnu granu, čija temperatura može biti između 300 i 700 stepeni Celzijusa,
- turbopunjač, koji se zagrijava i na više od 800 stepeni Celzijusa,
- katalizator, čija radna temperatura često prelazi 400 stepeni Celzijusa.
Na tim površinama ulje se može vrlo brzo samozapaliti.
Kako do toga može doći nakon servisa?
Najčešći uzrok nije samo ulje, već ljudska greška tokom zamjene.
To može biti:
- prosuto ulje oko otvora za dolijevanje koje nije očišćeno,
- čep za ulje koji nije dobro zategnut ili nije pravilno vraćen,
- zaboravljen čep motornog ulja,
- uljni filter ili kućište filtera koji nisu dovoljno zategnuti,
- neispravan ili oštećen filter ulja,
- krpa natopljena uljem koja je slučajno ostala u motornom prostoru.
Tokom rada motora ulje pod pritiskom može procuriti i dospjeti na vrele dijelove ispušnog sistema, gdje dolazi do samozapaljenja.
Pritisak ulja dodatno povećava rizik
Motorno ulje cirkuliše pod pritiskom.
Kod benzinskih motora pritisak ulja u leru obično iznosi između 0,8 i 1,5 bara, dok pri normalnoj vožnji dostiže 2 do 4 bara, a pri višim obrtajima može narasti i do 6 bara.
Ako postoji curenje, ovakav pritisak može raspršiti ulje po vrelim dijelovima motora, čime se rizik od požara dodatno povećava.
Šta vozač može učiniti?
Nakon servisa dobro je izdvojiti nekoliko minuta za provjeru vozila.
Preporučuje se:
- fotografisati motor prije odlaska na servis,
- prilikom preuzimanja otvoriti haubu i provjeriti ima li tragova prosutog ulja,
- nakon nekoliko stotina metara vožnje ponovo stati i pregledati motorni prostor,
- zamoliti servis da još jednom provjeri zategnutost uljnog filtera i čepa za dolijevanje ulja.
Aparat za gašenje požara može biti od presudnog značaja
Iako zakon ne obavezuje vozače privatnih automobila da imaju aparat za gašenje požara, njegovo posjedovanje može spriječiti veću štetu ili spasiti vozilo.
Važno je imati na umu da se požar izazvan uljem ne gasi vodom, već odgovarajućim protivpožarnim aparatom namijenjenim za gašenje požara u vozilima.
Iako su ovakvi slučajevi rijetki, dovoljno je da se napravi jedna greška tokom servisiranja kako bi rutinska zamjena ulja prerasla u ozbiljan sigurnosni problem. Zato je kratka kontrola vozila nakon servisa jednostavna mjera koja može spriječiti mnogo veće posljedice.