Naučna istraživanja koja počinju pitanjem o sudbini svijeta obično izazivaju egzistencijalnu nelagodu, ali nova studija koju su proveli Jacob Haqq-Misra iz naučnog instituta Blue Marble Space i Eric Wolf sa Univerziteta Colorado Boulder donosi znatno optimističnije prognoze nego što se ranije vjerovalo.
Poznato je da će Sunce tokom svog razvoja postati crveni div i na kraju progutati Zemlju, ali pravo pitanje glasi: kada će uslovi na našoj planeti postati nepodnošljivi za život?
Koristeći napredni trodimenzionalni klimatski model, naučnici su analizirali složene procese planetarne samoregulacije, uključujući kruženje ugljendioksida između stijena i atmosfere, kako bi utvrdili trenutak kada će osnova lanca ishrane biti nepovratno uništena.
Dva moguća scenarija
Istraživanje je ispitalo dva ekstremna klimatska scenarija zasnovana na intenzitetu raspadanja stijena, procesa koji djeluje kao prirodni termostat planete.
U scenariju sa slabijim djelovanjem tog „termostata“, nivo ugljendioksida ostaje relativno stabilan, ali globalna temperatura raste za čak 21 stepen Celzijusa tokom narednih 1,5 milijardi godina. Takvo zagrijavanje bilo bi pogubno za većinu kopnenih biljaka.
S druge strane, ako prirodni termostat djeluje snažnije, temperatura ostaje stabilnija, ali količina ugljendioksida naglo opada jer ga stijene ubrzano apsorbuju.
Pošto je biljkama ugljendioksid neophodan za proces fotosinteze, njegov pad na kritične vrijednosti doveo bi do propadanja većine biljnih vrsta između 1,35 i 1,64 milijarde godina od danas.
Najotpornije biljke, poput kaktusa, prema procjenama bi mogle opstati najduže – do oko 1,84 milijarde godina.
Bolje vijesti nego što se mislilo
Iako ove procjene zvuče sumorno, zapravo predstavljaju dobre vijesti.
Raniji modeli predviđali su kraj složenog života na Zemlji za manje od milijardu godina.
Novi trodimenzionalni model pokazuje da se zagrijavanje izazvano Sunčevim zračenjem odvija sporije nego što se ranije pretpostavljalo, a da biljke mogu podnijeti niže nivoe ugljendioksida nego što se vjerovalo.
Kopnene biljke nastanjuju Zemlju gotovo 500 miliona godina, a prema novim proračunima mogle bi opstati još skoro 1,9 milijardi godina. Nakon toga bi našom planetom vjerovatno ponovo dominirali samo mikroorganizmi.
Budućnost nije unaprijed određena
Naučnici naglašavaju da ova simulacija nije konačno proročanstvo.
Brojni faktori mogli bi promijeniti tok budućnosti. Ako ljudska civilizacija opstane dovoljno dugo, moguće su različite metode geo-inženjeringa, poput raspršivanja aerosola u stratosferi radi odbijanja dijela Sunčevog zračenja.
Pominju se čak i radikalne ideje poput promjene Zemljine orbite.
Također, evolucija bi mogla dodatno povećati otpornost biljnih vrsta na ekstremne uslove.
Osim što zadovoljava znatiželju o sudbini naše planete, razumijevanje ovog vremenskog prozora od velike je važnosti za Astrobiologija i potragu za potencijalnim oblicima života izvan Sunčevog sistema.