Kost stopala slona koju su arheolozi pronašli tokom iskopavanja u južnoj Španiji mogla bi predstavljati prvi materijalni dokaz o pohodu ratnih slonova koje je u drevnoj Evropi predvodio legendarni kartaški vojskovođa Hanibal.
Iako historijski zapisi i prikazi Hanibalovih ratova protiv Rimljana odavno ukazuju na korištenje ovih životinja u bitkama, do sada nije postojao čvrst fizički dokaz. Sada se čini da su na željeznodobnom nalazištu u blizini Córdoba pronađeni prvi koštani ostaci tih životinja.
Hanibal i borba za Mediteran
Hanibal, kojeg historičari smatraju jednim od najuspješnijih vojnih zapovjednika u historiji, poveo je svoju vojsku iz moćne Kartaga, grada-države na području današnjeg Tunisa, u Evropu. Kartaga je protiv Rimske Republike vodila tri rata, poznata kao Punski ratovi, od 264. do 146. godine prije nove ere, u borbi za prevlast nad Mediteranom.
Vjeruje se da je Hanibal svoju vojsku i životinje vodio kroz Španiju i Francusku kako bi napao Italiju, te da je 218. godine prije nove ere prešao Alpe sa čak 37 slonova. Pretpostavlja se da pronađeni ostaci pripadaju životinji koja je uginula prije tog slavnog pohoda.
Otkriće kod Córdobe
Arheolozi, predvođeni profesorom Rafaelom M. Martínezom Sánchezom, pronašli su slonovu kost ispod urušenog zida na lokalitetu Colina de los Quemados. Na istom mjestu tokom iskopavanja 2020. godine pronađeni su i artiljerijski projektili, novčići i keramika, što dodatno upućuje na to da se na tom području vodila bitka.
Tim naučnika je metodom radiokarbonskog datiranja utvrdio starost kosti kubičnog oblika, veličine oko 10 centimetara. Rezultati pokazuju da kost potječe iz perioda Drugog punskog rata, između kasnog trećeg i ranog drugog stoljeća prije nove ere. Kost je upoređena i s kostima savremenih slonova te stepskih mamuta kako bi se potvrdilo porijeklo.
Naučna važnost nalaza
U radu objavljenom u časopisu Journal of Archaeological Science: Reports, istraživači ističu izuzetnu važnost ovog otkrića.
„Osim bjelokosti, pronalasci ostataka slonova na arheološkim nalazištima u Evropi izuzetno su rijetki“, navodi se u studiji.
Naučnici objašnjavaju da je malo vjerovatno da su se prevozile uginule životinje, a same kosti nisu estetski privlačne, zbog čega nisu mogle služiti kao ukras ili sirovina za izradu predmeta.
„S obzirom na to da je riječ o neautohtonoj vrsti i najvećim kopnenim životinjama, ove uvezene životinje morale su biti dopremljene brodom“, ističu autori, uz napomenu da će biti vrlo teško precizno utvrditi kojoj je vrsti slona životinja pripadala.
Prvi ostatak Hanibalovog slona?
Iako ovaj nalaz ne pripada jednom od slonova koji su prešli Alpe, naučnici smatraju da ima ogromnu historijsku vrijednost.
„Iako ova kost ne pripada jednom od mitskih slonova koje je Hanibal poveo preko Alpa, mogla bi predstavljati prvi poznati ostatak – za kojim evropski naučnici već dugo tragaju – životinja korištenih u Punskim ratovima za prevlast nad Mediteranom“, zaključuju istraživači.