Vršilac dužnosti premijera Kosova Albin Kurti izjavio je danas da se neće sastati sa predsjednikom Srbije Aleksandrom Vučićem u okviru dijaloga Kosovo - Srbija, a da se prvo ne preda vođa grupe koja je preuzela odgovornost za napad u Banjskoj Milan Radoičić, i da se ne povuče pismo koje je bivša premijerka Srbije Ana Brnabić poslala Evropskoj uniji (EU).
Kurti je, u intervjuu za jedan medij na Kosovu, rekao da Beograd mora izručiti Radojičića zajedno sa još 44 učesnika napada u Banjskoj, koji su ubili kosovskog narednika Afrima Bunjakua, a zatim nastavili sa sličnim napadima poput bombardovanja kanala Ibar-Lepenac.
"Prvi se dogodio u septembru 2023., drugi u novembru 2024. Radoičić mora biti predat, pismo Ane Brnabić, koja je u to vrijeme bila premijerka, mora biti povučeno, gdje ona kaže da Srbija ne poštuje teritorijalni integritet Kosova. Dvije i po godine nije bilo sastanka u Briselu u okviru dijaloga. Čak i nakon 7. juna, ovi uslovi moraju biti ispunjeni kao mjere dobre vjere", rekao je Kurti.
Dijalog Beograda i Prištine
Komesarka Evropske unije (EU) za proširenje Marta Kos posjetila je u petak Kosovo i na sastanku s najvišim državnim predstavnicima primila poruku o zaslužnom tretmanu Kosova u procesu evropskih integracija.
Na konferenciji za novinare, nakon sastanka s Kurtijem, Kos je povezala put Kosova ka članstvu u EU s uspjehom koji zemlja može imati u dijalogu sa Srbijom i u provođenju reformi, istovremeno pozivajući na institucionalnu stabilnost.
Dijalog Beograda i Prištine vodi se pod pokroviteljstvom Evropske unije od 2011. godine s ciljem normalizacije odnosa između Srbije i Kosova. Pokrenut je nakon proglašenja nezavisnosti Kosova 2008. godine, koje Srbija ne priznaje, ali ga je priznala većina zapadnih država.
Tokom godina, postignuto je više sporazuma, a najvažniji je Briselski kojeg su 2013. potpisali tadašnji premijeri Srbije i Kosova Ivica Dačić i Hashim Thaci, a smatran je prekretnicom u odnosima između dvije strane, posebno u kontekstu njihovih evropskih integracija.
Srbija se tada obavezala na gašenje paralelnih institucija u sjevernom Kosovu, dok je Priština pristala formirati Zajednice srpskih općina (ZSO), što do danas nije provedeno.
Odbili formiranje ZSO-a
Aktuelna vlada Kosova, predvođena premijerom Albinom Kurtijem, odbija formiranje ZSO-a, navodeći da bi to ugrozilo suverenitet i ustavni poredak. S druge strane, Beograd i srpska zajednica ustrajavaju da je osnivanje ZSO-a preduslov za bilo kakav napredak u dijalogu.
Evropska unija je više puta pozvala obje strane da ispune preuzete obaveze, uključujući i sporazum iz Ohrida iz 2023. godine. Ipak, politički zastoj i tenzije, posebno na sjeveru Kosova, i dalje predstavljaju ozbiljnu prepreku ka normalizaciji odnosa.
Napredak u dijalogu direktno je povezan s evropskim integracijama obje strane, jer EU normalizaciju odnosa smatra ključnim uslovom za nastavak njihovog puta ka članstvu.