Najveća santa leda na svijetu, poznata kao A23a, rapidno se raspada na nekoliko ogromnih dijelova, potvrdili su naučnici iz Britanskog antarktičkog istraživanja (BAS), piše CNN.
Ovaj ledeni div, koji je nekada težio gotovo bilion metričkih tona i prostirao se na površini od 3.672 kvadratna kilometra, naučnici pažljivo prate još od 1986. godine, kada se odvojio od antarktičkog ledenog pokrova Filchner-Ronne. Od 1980-ih, A23a je više puta nosio titulu najveće sante na svijetu, a povremeno su ga nadmašivale druge, kratkotrajnije sante leda, poput A68 iz 2017. i A76 iz 2021. godine.
Andrew Meijers, okeanograf iz BAS-a, potvrdio je za CNN:
„Ledenjak se rapidno raspada i otpušta vrlo velike komade, koje je Američki nacionalni centar za led sam proglasio novim ledenjacima.“
Prema njegovim riječima, megaledenjak se sada smanjio na oko 1.700 kvadratnih kilometara, što odgovara veličini šireg Londona. Stručnjaci navode da topla voda i nadolazeće proljeće na južnoj hemisferi znače da će se santa ubrzano raspasti na manje dijelove.
Nakon što se odvojio, A23a je proveo više od 30 godina nasukan na dnu Weddellovog mora, dok se nije dovoljno smanjio da se oslobodi. Godine 2020. pokrenule su ga okeanske struje, no ponovno je zapeo sve do decembra prošle godine. Nakon što se u martu ove godine nasukao na kontinentalni prag, konačno je isplivao u maju.
Meijers pojašnjava da je santa pratila snažnu struju poznatu kao Južna antarktička cirkumpolarna struja (SACCF) te se kretala oko Južne Georgije.
„Ova mlazna struja će vjerovatno na kraju odnijeti ledenjak i njegove dijelove prema sjeveroistoku, kao dio 'aleje ledenjaka'“, rekao je, dodajući da A23a time „slijedi istu sudbinu“ kao i sante A68 i A76.
Nakon raspada A23a, titulu najveće sante na svijetu preuzima D15a, koja se prostire na oko 3.000 kvadratnih kilometara i, prema Meijersu, „prilično je statična na antarktičkoj obali blizu australske baze Davis“.
Iako je A23a trenutno još uvijek druga najveća santa, očekuje se da će se to brzo promijeniti jer će se nastaviti fragmentirati. Toplije vode i dolazak proljeća vjerojatno će je razbiti na komade „premale za daljnje praćenje“.
Meijers naglašava da je odlamanje santi prirodan proces, ali da naučnici još nemaju dovoljno podataka da potvrde povećava li se učestalost ovih događaja zbog globalnog zagrijavanja. Ipak, jasno je da su ledene ploče izgubile bilione tona leda posljednjih decenija uslijed topljenja i ubrzanog odvajanja santi, što je velikim dijelom posljedica sve toplijih okeana.
Naučnici s polarnog istraživačkog broda RRS Sir David Attenborough posjetili su A23a dok je bio nasukan, a uzorci prikupljeni tada nedavno su stigli u Veliku Britaniju na analizu.
„Nasukavanje i ogromno ispuštanje hladne slatke vode vjerovatno su imali veliki utjecaj na organizme na morskom dnu i u okolini“, saopštili su iz BAS-a.
„Važno je razumjeti te posljedice jer bi ovakvi gigantski ledenjaci mogli postati češća pojava kod Južne Georgije kao rezultat globalnog zagrijavanja.“