Deveta legija Hispana (Legio IX Hispana) bila je jedna od najpoznatijih i najcjenjenijih jedinica rimske vojske.
Njeno učešće u velikim kampanjama Rimskog Carstva, posebno u Britaniji, bilo je obilježeno hrabrošću i efikasnošću.
Međutim, ono po čemu je danas najviše poznata jeste njen misteriozni nestanak iz pisanih i arheoloških izvora nakon 120. godine nove ere.
Porijeklo i borbena karijera
Deveta legija je osnovana tokom kasne Republike, najvjerovatnije od strane Pompeja oko 65. godine p.n.e.
Služila je pod Julijem Cezarom u galskim ratovima, a kasnije u Hispaniji. U 1. vijeku nove ere legija je stacionirana u Britaniji gdje je igrala ključnu ulogu u gušenju pobuna, uključujući pobunu kraljice Budike.
Posljednji tragovi
Posljednji historijski spomen Devete legije potječe iz Eboracuma (današnji York) oko 108. godine. Nakon toga, nestaje iz vojnih spiskova i zvaničnih rimskih zapisa.
Deveta legija: Teorije o nestanku
Uništenje u Britaniji
Neki historičari, poput Petera Salwaya, smatraju da je legija uništena u borbi sa sjevernobritanskim plemenima. Ipak, Sheppard Frere tvrdi da bi takva katastrofa morala ostaviti više dokaza.
Prekomanda u druge provincije
Anthony Birley sugerira da je legija prekomandovana u Njemačku ili Bliski istok, što bi objasnilo njen nestanak iz britanskih izvora.
Ustanci u Judeji
Postoji teorija da je Deveta legija uništena tokom Bar Kohbinog ustanka u Judeji (132–136. n.e.), iako nema čvrstih dokaza.
Politički razlozi
Neki istraživači spekulišu da je legija mogla biti umiješana u pobunu protiv cara Hadrijana i zbog toga svjesno izbrisana iz evidencija.
Popularna kultura
Nestanak legije inspirisao je roman "The Eagle of the Ninth" Rosemary Sutcliff, kao i film "The Eagle" iz 2011. godine.
Bez dodatnih otkrića, sudbina Devete legije ostaće misterija rimske historije i plodno tlo za istraživanje i spekulacije.