Više od jednog stoljeća jedan od najneobičnijih prirodnih fenomena na svijetu zbunjivao je naučnike. Na isušenom jezeru Rejstrak Playa, u Nacionalnom parku Dolina smrti u Kaliforniji, ogromne stijene godinama se same pomjeraju, ostavljajući iza sebe duge brazde u ispucalom tlu.
Fenomen je prvi put zabilježio tragač za zlatom još 1915. godine, kada je primijetio stijene s tragovima koji su upućivali na to da su se pomjerale bez ikakvog uticaja ljudi ili životinja.
Neke od tih stijena teške su i više od 300 kilograma, pa je njihovo kretanje decenijama predstavljalo pravu geološku misteriju.
U početku su se pojavile različite teorije. Jedni su vjerovali da rijetke kiše stvaraju klizavu površinu po kojoj jak vjetar pomjera kamenje, dok su drugi fenomen pripisivali magnetnim poljima ili čak natprirodnim silama.
Eksperiment koji je otkrio istinu
Prekretnica je uslijedila 2011. godine, kada je istraživač Ralph Lorenz zajedno s timom naučnika iz NASA-e i nekoliko univerziteta započeo detaljno proučavanje ovog fenomena.
Lorenz je izveo jednostavan eksperiment u kojem je kamen zamrznuo u vodi. Otkrio je da, kada se oko stijene formira tanak sloj leda koji pluta na plitkoj vodi, čak i slab vjetar može pokrenuti cijelu ledenu ploču zajedno sa stijenom.
Naučnici su zaključili da se kamenje pomjera samo pod vrlo specifičnim uslovima. Nakon kiše površinu isušenog jezera prekrije tanak sloj vode, koji se tokom hladnih noći zaledi. Kada sunce tokom dana počne topiti led, ledene ploče pucaju i plutaju, a lagani vjetar ih polako gura preko blatnjave podloge.
Stijene se zajedno s njima kreću veoma sporo, ostavljajući iza sebe karakteristične tragove koji postaju vidljivi tek kada se tlo potpuno osuši.
Konačna potvrda
Iako je ova teorija bila uvjerljiva, konačna potvrda stigla je 2014. godine, kada su istraživači prvi put uspjeli snimiti "hodajuće kamenje" u pokretu.
Time je riješena jedna od najpoznatijih geoloških misterija. Iza neobičnog fenomena ne kriju se nikakve natprirodne sile, već rijetka kombinacija vode, tankog leda i vjetra, koja stvara idealne uslove da se čak i stijene teške više stotina kilograma polako pomjeraju preko pustinjskog tla.