Naučnici su tokom dvije različite ekspedicije spustili podvodne dronove u mračne dubine okeana i prvi put uspjeli snimiti jedno od najtajanstvenijih bića na planeti u njegovom prirodnom staništu.
Riječ je o ajkuli goblin (Mitsukurina owstoni), poznatoj kao „živi fosil“ i životinji s jednim od najbržih ugriza u svijetu mora. Do sada su ova neobična stvorenja uglavnom bila proučavana tek nakon što bi bila uhvaćena i izvučena na površinu, gdje bi brzo uginula, saopćio je Univerzitet Havaja u Manoi.
Nova studija objavljena u časopisu Journal of Fish Biology opisuje dva rijetka snimka ove dubokomorske ajkule, jedan napravljen kod podvodne planine u blizini otoka Džarvis, a drugi na padini Tonganskog rova.
„Živi fosil“ star gotovo 125 miliona godina
Ajkula goblin dobila je nadimak „živi fosil“ jer je jedini danas poznati predstavnik svoje porodice, čija loza postoji skoro 125 miliona godina.
Dva nova snimka značajno su promijenila dosadašnja saznanja naučnika o tome gdje i na kojim dubinama ova vrsta živi.
„Vidjeti najlegendarniju dubokomorsku ajkulu živu i zdravu u njenom prirodnom okruženju bila je nevjerovatna čast. Posebno me iznenadilo koliko je duboko pronađena. Snimak iz Tonganskog rova nastao je gotovo 700 metara dublje nego što se ranije mislilo da ova vrsta može živjeti“, rekao je Aron Džuda, doktorand u Laboratoriji za ekologiju dubokomorskih riba Univerziteta Havaja.
Pomjerena granica dubine za cijelu grupu ajkula
Novo otkriće pomjerilo je rekord dubine za cijeli red Lamniformes, kojem pripadaju i velika bijela ajkula, džinovska ajkula i mako ajkula.
Ranije se vjerovalo da ajkula goblin živi uglavnom u ograničenim područjima uz obale zapadnih Sjedinjenih Američkih Država, Australije i Japana u Tihom okeanu, kao i pojedinim regijama Atlantskog i Indijskog okeana.
Međutim, nova viđenja u Centralnom Pacifiku pokazala su da je njen životni prostor mnogo veći nego što se ranije pretpostavljalo.
Prvi snimak pronađen u arhivi ekspedicije
Džuda je 2025. godine saznao za mogući susret s ajkulom goblin tokom ekspedicije Ocean Exploration Trusta iz 2019. godine, kada je brod E/V Nautilus istraživao dubokomorske ekosisteme kod otoka Džarvis.
„Bio sam šokiran kada sam to čuo jer se nije znalo da ova vrsta naseljava Centralni Pacifik“, rekao je.
Nakon pregleda arhivskih snimaka s podvodnog vozila Hercules, naučnici su potvrdili da je kamera zaista zabilježila ajkulu goblin tokom jednog zarona.
Drugi snimak napravljen je 2024. godine tokom ekspedicije u Tonganskom rovu, kada je kamera s mamcem na dnu okeana snimila ovu rijetku životinju u njenom prirodnom okruženju.
„Nikada nisam mislio da ćemo je vidjeti živu“
Profesor Alan Džejmison iz Centra za dubokomorska istraživanja Univerziteta Zapadne Australije rekao je da je susret s ovom vrstom bio izuzetno iskustvo.
„Ajkula goblin je jedna od onih fascinantnih dubokomorskih životinja za koje nikada nisam mislio da ćemo ih vidjeti žive. Ovo iskustvo bilo je nevjerovatno“, istakao je.
Naučnici naglašavaju da ovakva otkrića pokazuju koliko je duboki okean još uvijek neistražen.
Nova saznanja o rasprostranjenosti ajkule goblin mogla bi pomoći državama u zaštiti biodiverziteta, jer se sada zna da ova misteriozna vrsta živi i u područjima za koja se ranije nije ni pretpostavljalo da ih nastanjuje.