Mali predmet koji su naučnici nazvali figuricom Adorantom, otkriven 1979. godine u jednoj pećini u Njemačkoj, a izradio ga je prije otprilike 40.000 godina jedan od najranijih ljudi u Evropi, nosi intrigantne nizove zareza i tačaka, utvrdili su njemački istraživači.
Pokazalo se da i mnogi drugi predmeti iste kulture imaju slične oznake.
Njihovo najnovije istraživanje sugerira da ovakvi znakovi na artefaktima poput spomenute figurice, izrađene od mamutove kljove i prikazujuće hibridno biće, napola lava, napola čovjeka, nisu staro pismo. Ipak, utvrđeno je da njihova uzastopna upotreba pokazuje karakteristike slične pismu koje se pojavilo mnogo kasnije u drevnoj Mezopotamiji, oko 3300. godine prije nove ere, i koje je bilo preteča klinastog pisma, jednog od najstarijih poznatih oblika pisanog jezika.
Izvanredne kognitivne sposobnosti ljudi tog doba
Njemački naučnici kažu da to ukazuje na izvanredne kognitivne sposobnosti ljudi iz tog perioda. Artefakti potiču iz vremena kada se naša vrsta tek širila Evropom i kada su kroz nju prolazile grupe lovaca-sakupljača nakon izlaska iz Afrike, susrećući na svom putu naše bliske rođake, neandertalce.
Da bi opisali znakove, naučnici su koristili termine poput zareza, tačaka, linija, križeva, raznih oblika zvijezda i drugih simbola.
Proveli su i računarsku analizu njihove upotrebe kako bi odredili "gustinu informacija", što označava količinu informacija prenesenih po jedinici jezika, poput sloga ili znaka.
„Mogli bismo reći da nizovi znakova koje smo otkrili nadilaze obične ukrase koji su zadovoljavali estetske kriterije. Naši statistički podaci sugeriraju da su se ovi znakovi koristili selektivno i konvencionalno“, rekao je voditelj istraživanja, lingvista Christian Bentz sa njemačkog Univerziteta Saarland. Primjerice, križevi su pronađeni samo na alatima i figuricama životinja, ali ne i na figuricama koje prikazuju ljude.
Artefakti stari 43.000 do 34.000 godina
Istraživači su analizirali više od 200 kamenih artefakata sa sličnim znakovima, datiranih od prije otprilike 43.000 do 34.000 godina, pronađenih u četiri pećinska nalazišta u jugozapadnoj Njemačkoj.
Figurica Adoranta, na primjer, potiče iz pećine Geissenklösterle u njemačkoj saveznoj državi Baden-Württemberg i mjerila je oko 38 mm sa 14 mm. Bentz je naglasio da cilj istraživača nije bio dešifrovati značenje znakova, koji još uvijek nisu protumačeni.
Kultura mlađeg paleolitika, kojoj pripadaju ovi artefakti i čiji je nosilac "moderni" čovjek, nazvana je po mjestu Aurignac u južnoj Francuskoj.
Artefakti su uglavnom izrađeni od bjelokosti mamutovih kljova, ali i od kostiju i rogova drugih životinja. Neki prikazuju životinje poput mamuta, pećinskog lava i konja, ali i stvorenja koja su hibrid čovjeka i životinje. Pronađeni su i razni alati, lični ukrasi i muzički instrumenti u obliku flaute. Istraživači su utvrdili da se analizirani nizovi znakova statistički razlikuju od modernih sistema pisanja.
Međutim, ti znakovi pokazuju gustinu informacija vrlo sličnu najranijim primjerima klinastog pisma iz drevnog mezopotamskog grada Uruka. Proto-klinasto pismo kasnije je evoluiralo u klinasto pismo koje se tisućljećima koristilo na Bliskom istoku.
Naučnici ističu da 'aurignacijski' znakovi pokazuju i neke dizajnerske karakteristike prisutne u pisanim jezicima, ali nedostaju im druge osobine, poput povezanosti sa strukturama govornog jezika.
„Možemo samo nagađati o statusu govornih jezika tada. Općenito, arheolozi i lingvisti kažu da su moderni ljudi (Homo sapiens) prije 40.000 godina govorili jezike strukturno slične onima koji se i danas govore širom svijeta“, rekla je arheologinja i koautorica studije Ewa Dutkiewicz iz Muzeja prapovijesti i rane povijesti u Berlinu.
Rezultati istraživanja objavljeni su ovaj tjedan u naučnom časopisu Proceedings of the National Academy of Sciences.