Članovi iranskog parlamenta uputili su apel ministru obavještajnih poslova da ponovo aktivira patrole Basija, dok sigurnosne snage pojačavaju obračun s protestima koji se šire zemlje, piše CNN.
Evo šta je poznato o ovoj iranskoj paravojnoj formaciji koju država već dugo koristi za gušenje protesta:
Ko su Basiji?
Naziv Basij na perzijskom jeziku znači 'mobilizacija'. Riječ je o dobrovoljnoj paravojnoj grupi koja predstavlja pomoćno krilo Islamske revolucionarne garde (IRGC) – moćnog i elitnog dijela iranske vojske. Osnovana je ubrzo nakon Islamske revolucije 1979. godine od strane ajatolaha Ruhollaha Homeinija, koji je tada izjavio da Iran nikada ne može biti uništen ako ima miliciju od 20 miliona ljudi.
Ko čini njihove redove?
Ova nacionalna milicija regrutuje pripadnike iz ruralnih i urbanih sredina, a uglavnom se organizuje pri džamijama u Teheranu i drugim velikim gradovima. Njeni članovi često dolaze iz siromašnijih i konzervativnijih slojeva društva. Basij je pod komandom IRGC-a, koji je direktno podređen vrhovnom vođi Irana.
Šta rade?
Basij je unutrašnja sigurnosna snaga formirana kako bi podržavala iransku teokratiju i državnu ideologiju te provodila islamski moral. Decenijama ima ključnu ulogu u nasilnom gušenju neslaganja i protesta.
Sve veća uloga
Basiji su postali poznati po izvođenju tzv. 'ljudskih talasa' tokom Iransko-iračkog rata (1980–1988), kada su, prema navodima, čistili minska polja za regularnu vojsku. Njihova uloga značajno je porasla od 2003. godine, kada su ojačani kao prva linija odbrane uslijed straha od moguće američke invazije, navode stručnjaci. Od tada se pojavljuju u prvim trenucima pobuna i nemira.
Američke sankcije
Basij i pojedini njihovi zapovjednici više puta su bili pod sankcijama Sjedinjenih Američkih Država, uključujući sankcije zbog kršenja ljudskih prava, gušenja studentskih protesta i navodne upotrebe djece vojnika.
Gušenje nemira
Godine 2009. Basiji su imali vodeću ulogu u kontroli mase tokom protesta desetina hiljada ljudi u Teheranu zbog predsjedničkih izbora. Također su učestvovali u represiji 2022. godine, nakon smrti Mahse Amini dok je bila u pritvoru vjerske policije.
Aktuelni protesti
Basiji su među sigurnosnim snagama raspoređenim za suzbijanje aktuelnih protesta. Iranski državni mediji izvijestili su o žrtvama unutar sigurnosnih snaga, uključujući i Basij. Ova formacija može biti uključena i u nadzor online aktivnosti. U nedjelju je novinska agencija Basij, zvanični informativni kanal ove paravojne sile, objavila da su web-stranica i društveni kanali jednog blogera ugašeni, uz poruku da se 'hapšenje blogera koji podržavaju nerede nastavlja'.