Egzoplanetarni sistem (sistem koji se nalazi izvan našeg Sunčevog sistema), udaljen oko 116 svjetlosnih godina od Zemlje, mogao bi promijeniti dosadašnje shvatanje o tome kako planete nastaju, smatraju istraživači koji su ga otkrili pomoću teleskopa američke svemirske agencije NASA i Evropske svemirske agencije (ESA).
Četiri planete kruže oko zvijezde LHS 1903, crvenog patuljka, najčešće vrste zvijezda u svemiru, i raspoređene su na neobičan način. Najbliža planeta je stjenovita, sljedeće dvije su gasovite, a zatim, neočekivano, i najudaljenija planeta je također stjenovita.
Ovakav raspored proturječi obrascu koji se često sreće u našoj galaksiji i u Sunčevom sistemu, gdje su stenovite planete (Merkur, Venera, Zemlja i Mars) bliže Suncu, dok su gasoviti džinovi (Jupiter, Saturn, Uran i Neptun) udaljeniji.
Astronomi pretpostavljaju da se taj uobičajeni obrazac javlja zato što planete nastaju u disku gasa i prašine koji okružuje mladu zvijezdu, gdje su temperature mnogo više bliže samoj zvijezdi. U tim unutrašnjim oblastima isparavaju supstance poput vode i ugljen-dioksida, dok samo materijali koji podnose ekstremnu toplotu, poput željeza i minerala, mogu da se spoje u čvrsta zrna.
Dalje od zvijezde, iza granice koju naučnici nazivaju „linija snijega“, temperature su dovoljno niske da voda i druga jedinjenja kondenzuju u čvrsti led, proces koji omogućava jezgrima planeta da brzo rastu. „Ovo je prvi put da imamo stjenovitu planetu toliko udaljenu od svoje zvijezde, i to iza gasovitih planeta“, rekao je Thomas Willson, docent na Univerzitetu u Voriku i prvi autor studije.
Neočekivana vanjska stjenovita planeta, nazvana LHS 1903 e, ima prečnik oko 1,7 puta veći od Zemljinog, zbog čega je astronomi svrstavaju u „super-Zemlje“. „Vjerujemo da je ova planeta nastala kasnije od ostalih, u uslovima osiromašenim gasom“, objašnjava Willson. To znači da u trenutku njenog nastanka u disku više nije bilo dovoljno gasa da bi ona izrasla u gasovitog džina, uprkos tome što se nalazi na velikoj udaljenosti od zvijezde.
Sistem je detaljno proučen pomoću satelita Cheops i teleskopa TESS. Naučnici smatraju da LHS 1903 predstavlja prirodnu laboratoriju za proučavanje formiranja malih planeta. Posebno je intrigantna mogućnost da planeta "e" posjeduje atmosferu ili čak vodu, što bi se moglo potvrditi budućim posmatranjima pomoću svemirskog teleskopa James Webb.
Ovo otkriće podsjeća naučnike koliko još moraju naučiti o procesima koji grade svjetove u našoj galaksiji.