Za lokalitet Monte Verde u Čileu decenijama se vjerovalo da je jedno od najstarijih ljudskih naselja u Amerikama, s prvim stanovnicima koji su tu živjeli prije oko 14.500 godina. Međutim, nova analiza arheoloških slojeva izazvala je pravi haos u naučnoj zajednici sugerišući da je ovaj datum potpuno pogrešan.
U studiji objavljenoj u žurnalu Science, međunarodni tim naučnika predvođen Todom Surovellom, arheologom sa Univerziteta u Wyomingu, tvrdi da ovaj lokalitet nije mogao biti naseljen prije srednjeg holocena, odnosno prije između 8.200 i 4.200 godina.
Arheološko nalazište Monte Verde, otkriveno 1976. godine u planinama južnog Čilea, pružilo je nevjerovatne dokaze: kamene alate, kosti izumrlih životinja, ljudski otisak stopala i ostatke ognjišta. Prvobitno datiranje smjestilo je naselje u period od prije 14.500 godina, što je srušilo teoriju da je narod Clovis (prije 13.000 godina) bio prvi na kontinentu.
Sada Surovell tvrdi suprotno: „Takozvana komponenta stara 14.500 godina zapravo potiče s oblika reljefa koji je star najviše 8.000 godina. Drugim riječima, to nije lokalitet iz ledenog doba.“
Surovell i njegov tim su 2023. godine ponovo posjetili teren. Iako su njihovi uzorci drveta i ćumura potvrdili starost od preko 13.000 godina, oni tvrde da je riječ o starom materijalu koji je voda naknadno nanijela na mlađe nalazište.
Glavni argument je sloj pepela poznat kao Lepue tefra, nastao nakon vulkanske erupcije prije 11.000 godina. Istraživači tvrde da je naselje izgrađeno iznad tog sloja, što ga automatski čini mlađim od vulkanske erupcije.
Tom Dillehay, arheolog koji je proveo 50 godina proučavajući Monte Verde, oštro odbacuje ove zaključke. „Ispod lokaliteta ne postoji sloj pepela star 11.000 godina. Oni proučavaju pogrešan kontekst i projektuju ga na nalazište“, izjavio je Dillehay.
Neki stručnjaci su studiju nazvali „izuzetno lošim geološkim radom“, tvrdeći da su Surovell i kolege napravili geološki nemoguće pretpostavke. Dillehay dodaje da istraživači imaju jasnu agendu, povratak prevaziđene teorije da su ljudi iz naroda Clovis bili prvi doseljenici u Ameriku.
Dok Surovell poručuje da samo nudi drugačiji zaključak i poziva na provjeru svojih rezultata, Dillehayev tim već priprema detaljan naučni odgovor kojim će pokušati dokazati metodološke i empirijske greške u novoj studiji.
Bitka za historiju Amerika se nastavlja, a pitanje ostaje: jesu li prvi ljudi u Čile stigli na kraju ledenog doba ili hiljadama godina kasnije?