Naučnici su otkrili neobičnu sposobnost morskog krastavca Psolus fabricii, vrste koja nastanjuje sjeverni Atlantik, a koja bi mogla promijeniti dosadašnja saznanja o regeneraciji i starenju.
Naime, odvojeni dijelovi njegovog tijela ne odumiru kao što bi se očekivalo, već nastavljaju da se obnavljaju, rastu i ostaju funkcionalni godinama nakon što se odvoje od organizma, prenosi CNN.
Otkriće nastalo sasvim slučajno
Istraživači su tokom rada primijetili da su dijelovi cjevastih nožica koje je morski krastavac ostavio pričvršćene za zidove akvarija ostali živi i nekoliko mjeseci kasnije.
Umjesto propadanja, tkivo je nastavilo da zacjeljuje, raste i reaguje na vanjske podražaje.
Kako bi utvrdili o čemu se radi, naučnici su u laboratorijskim uslovima proučavali odvojene dijelove nožica, pipaka i tijela morskih krastavaca.
Rezultati su ih iznenadili. Tkiva su se samostalno obnavljala, apsorbovala hranjive materije iz morske vode i održavala aktivan imuni sistem, iako nisu imala usta niti probavni sistem.
Prvi poznati slučaj „besmrtnosti tkiva“
Voditeljica istraživanja Sara Jobson sa Memorijalnog univerziteta u Kanadi istakla je da je riječ o prvom poznatom slučaju svojevrsne „besmrtnosti tkiva“ u prirodnim uslovima.
Za razliku od nekih drugih vrsta morskih krastavaca koje mogu regenerisati cijeli organizam, odvojeni dijelovi Psolus fabricii ne razvijaju se u nove jedinke. Umjesto toga, ostaju samostalne i funkcionalne strukture koje nastavljaju da žive.
Naučnici ih zbog toga neformalno nazivaju „zombijima“, jer se nalaze na granici između života i smrti.
Čak i nakon više od tri godine, ova tkiva se kreću, reaguju na dodir, stvaraju nove ćelije i ne pokazuju znakove propadanja.
Moguća primjena u medicini
Otkriće otvara brojna pitanja o biologiji i evoluciji.
Zašto odvojena tkiva troše energiju na preživljavanje ako se ne mogu razmnožavati? Koja je evolucijska prednost takve sposobnosti?
Istraživači vjeruju da bi bolje razumijevanje procesa regeneracije, zarastanja rana i starenja moglo pomoći u razvoju novih medicinskih terapija za ljude.
Tkiva ovog morskog krastavca mogla bi postati vrijedan model za laboratorijska istraživanja, pa čak i alternativa poznatim HeLa ćelijama koje se decenijama koriste u biomedicinskim istraživanjima.
Potpuno novo poglavlje biologije
Osim medicinske primjene, ovakva tkiva mogla bi pomoći naučnicima da proučavaju utjecaj klimatskih promjena, zagađenja i bolesti na morske ekosisteme.
Sljedeći korak istraživanja bit će analiza DNK kako bi se utvrdilo da li ove ćelije uopće stare tokom diobe.
Stručnjaci koji nisu učestvovali u istraživanju smatraju da je riječ o potpuno novom otkriću u biologiji. Iako su morske zvijezde, morski ježevi i morski krastavci poznati po izuzetnoj sposobnosti regeneracije, do sada nije zabilježeno da odvojeno tkivo može tako dugo opstati kao samostalna i funkcionalna cjelina.