Kada su naučnici iz Nacionalnog centra za divlji svijet Saudijske Arabije tokom 2022. i 2023. godine istraživali pećine u potrazi za divljim životinjama, naišli su na nešto neočekivano: sedam prirodno mumificiranih geparda u pet pećina u blizini sjevernog grada Arara. Ostaci su bili uglavnom netaknuti, s dobro očuvanim mekim tkivom i skeletima.
Sada je analiza DNK tri mumije otkrila nešto što bi moglo pomoći ponovnom naseljavanju geparda u divljinu Arapskog poluotoka, kažu istraživači.
Gepardi su nekada naseljavali veliki dio Afrike i dijelove Azije, ali danas se mogu pronaći na samo 9% svog historijskog areala. Ranije se vjerovalo da je azijski gepard, pod nazivom Acinonyx jubatus venaticus, jedina podvrsta koja je ikada bila prisutna u Saudijskoj Arabiji. Ova podvrsta je danas kritično ugrožena, s malom divljom populacijom koja je ostala u Iranu. Širom poluotoka, gepardi su proglašeni lokalno izumrlim tokom sedamdesetih godina prošlog vijeka.
Međutim, kada su istraživači analizirali tri mumije, otkrili su da su dva najstarija primjerka genetski bliža podvrsti Acinonyx jubatus hecki, poznatoj kao sjeverozapadnoafrički gepard.
Nalazi, objavljeni u januaru u naučnom časopisu „Komunikacije o Zemlji i životnoj sredini“, otkrivaju da su najmanje dvije podvrste geparda nekada lutale Arapskim poluotokom. Ovo otkriće može pomoći naporima za ponovno naseljavanje, jer naučnici sada znaju koje su loze geparda nekada živjele na tom području i imaju dokaze o njihovom uspješnom opstanku u regionu.
„Bilo je izuzetno iznenađujuće“, rekao je glavni autor Ahmed Al Bug, ekološki istraživač i zamjenik izvršnog direktora Nacionalnog centra za divlji svijet Saudijske Arabije. „Ovo otkriće predstavlja prvi dokumentovani slučaj prirodne mumifikacije kod geparda i prvi fizički dokaz da su podvrste geparda postojale na Arapskom poluotoku.“
„Štaviše, korištenje pećina od strane geparda je izuzetno neuobičajeno ponašanje, što čini i samo otkriće i kontekst u kojem se dogodilo potpuno neočekivanim“, dodao je u e-mailu.
Istraživači ispituju zašto su gepardi ulazili i koristili pećine; ne vjeruju da je to bilo slučajno niti da su se tu povlačili pred kraj života. Ipak, pećinsko okruženje i njegova izrazito suha klima doprinijeli su mumifikaciji, rekao je Al Bug.
Pored sedam mumificiranih geparda, istraživači su u pećinama pronašli i skeletne ostatke još 54 mačke. Autori studije datirali su pet uzoraka i utvrdili da je najstariji star oko 4.000 godina. Dvije analizirane mumije potiču iz perioda od prije oko 130 do 1.870 godina, navodi se u studiji. Autori planiraju dalja istraživanja preostalih mumija i fragmenata skeleta kako bi eventualno identifikovali podvrste dodatnih uzoraka, rekao je Al Bug.
„Ovo otkriće je značajno jer predstavlja najistočniji zabilježeni trag jedne afričke podvrste geparda i pokazuje da je sjever Saudijske Arabije tokom milenija bio naseljen različitim lozama geparda“, rekao je Al Bug. „Zajedno, ovi nalazi unapređuju naše razumijevanje korištenja prostora od strane geparda, razjašnjavaju vremenski okvir njihovog nestanka iz regiona i preciznije određuju koje su podvrste historijski bile prisutne na ovom području.“
Kako bi identifikovali podvrstu mumificiranih geparda, autori su izdvojili kompletne sekvence genoma iz tri od sedam ostataka. Prema saopćenju časopisa „Komunikacije o Zemlji i životnoj sredini“, to je prvi put da je DNK izdvojena iz prirodno mumificiranih geparda ili velikih mačaka.
Adrijan Tordif, veterinarski stručnjak za divlje životinje sa sjedištem u Indiji, rekao je da je iznenađujuće što su neki ostaci stari tek oko jednog vijeka, jer to pokazuje da su ovi gepardi živjeli u Saudijskoj Arabiji mnogo skorije nego što se ranije mislilo.