Međunarodni tim naučnika uspio je prvi put direktno dokumentovati epizodu širenja morskog dna u južnom dijelu Indijskog okeana. Studija, objavljena u prestižnom časopisu Nature, donosi izvorne podatke o ponašanju kore na aktivnom okeanskom grebenu i otkriva do sada nepoznate aspekte unutrašnje dinamike naše planete.
Okeanski greben je podvodni planinski lanac koji se proteže na ogromnim udaljenostima po morskom dnu. Formira se na mjestima gdje se dvije tektonske ploče udaljavaju jedna od druge, što omogućava magmi da izbije iz unutrašnjosti Zemlje, ohladi se i stvori novu okeansku koru. Ovaj proces s vremenom neprestano obnavlja morsko dno i oblikuje strukturu okeana.
Sistem za praćenje, koji je naučni tim postavio iznad jednog dijela Jugoistočnog indijskog grebena u blizini ostrva Amsterdam, 26. aprila 2024. godine zabilježio je početak neobičnog fenomena, niz potresa koji se proširio morskim dnom u dužini od nekoliko kilometara.
Događaj je počeo slabim vibracijama koje su se brzo kretale duž ose grebena, nakon čega su uslijedila snažnija podrhtavanja, jednaka umjerenim zemljotresima.
Prema podacima iz studije, tlo podvodne doline spustilo se za čak 4,2 metra za manje od sedam dana, dok se bočno pomjerilo za više od jednog metra.
Autori objašnjavaju da je ovaj fenomen izazvan iznenadnim gubitkom magme iz komore koja se nalazi ispod morskog dna. Taj proces otvorio je velike pukotine duž grebena, kroz koje je izbilo oko 160 miliona kubnih metara lave. Za samo 16 dana na dnu okeana formirani su novi slojevi kore.
Misterija „tihog“ pomjeranja tla
Istraživanje je pokazalo da se najveći dio pomjeranja rasjeda koji okružuju dolinu dogodio bez primjetnih potresa, što se u nauci naziva „aseizmičko klizanje“.
Prema modelu koji je izradio istraživački tim, samo je četvrtina ukupnog pomjeranja bila praćena zemljotresima koje su senzori mogli registrovati, dok se ostatak pripisuje sporom kretanju izazvanom prodorom magme.
Ovi nalazi nude moguće objašnjenje za mali broj zabilježenih zemljotresa na brojnim rasjedima na dnu okeana. Iako tokom miliona godina pomjeraju ogromne dijelove Zemljine kore, ovi rasjedi ne izazivaju uvijek primjetne vibracije.
„Klizanje velikih razmjera bez potresa, izazvano magmatskim procesima, moglo bi biti glavni mehanizam putem kojeg se akumulira pomjeranje na okeanskim grebenima. To bi objasnilo poznati ‘seizmički deficit’ na ovim područjima“, zaključuje se u studiji.