Nakon ponovne analize podataka o posebnoj vrsti eksplozije zvijezda, tim istraživača tvrdi da je potvrdio dugogodišnju teoriju prema kojoj se svemir širi ubrzanim tempom, prenosi Reuters.
Ovo otkriće ponovo podržava ideju o postojanju misteriozne kosmičke sile poznate kao tamna energija, čije postojanje još uvijek nije moguće direktno izmjeriti.
Rezultati nove studije osporavaju istraživanje objavljeno prošle godine, koje je sugeriralo da se širenje svemira možda više ne ubrzava. Taj zaključak je tada izazvao veliko preispitivanje dosadašnjeg razumijevanja svemira.
"Svemir se i dalje širi", rekao je astrofizičar Brodie Popovic sa Univerziteta u Southamptonu u Engleskoj, jedan od vodećih autora studije objavljene u časopisu Monthly Notices of the Royal Astronomical Society.
"Postoji mnogo stvari koje još ne znamo, ali želimo ih otkriti i vjerujemo da smo na pravom putu", dodao je.
Istraživanje je proveo tim u kojem su učestvovala i dva dobitnika Nobelove nagrade. Naučnici su analizirali podatke o eksplozijama zvijezda poznatih kao supernove tipa Ia, koje se koriste za mjerenje ogromnih udaljenosti u svemiru.
Ove supernove nastaju kada eksplodira bijeli patuljak, gusti ostatak zvijezde male ili srednje mase koja je završila svoj životni ciklus.
Ono što ih čini posebno važnim za istraživanja jeste činjenica da imaju gotovo jednaku jačinu sjaja. Naučnici mogu porediti njihov stvarni sjaj sa onim koji vide sa Zemlje i tako izračunati koliko su udaljene.
Mjerenjem svjetlosti ovih eksplozija moguće je procijeniti brzinu širenja svemira i promjene te brzine kroz vrijeme. Budući da svjetlosti treba određeno vrijeme da putuje kroz svemir, posmatranje udaljenih objekata zapravo znači gledanje u prošlost.
Prije oko 13,8 milijardi godina dogodio se Veliki prasak, nakon kojeg je nastao svemir koji se od tada širi.
Godine 1998. naučnici su otkrili da se to širenje ne usporava, već ubrzava. Kako bi objasnili ovu pojavu, predložili su postojanje nepoznate sile koju su nazvali tamna energija.
Svemir se sastoji od obične materije, zvijezda, planeta, gasa, prašine i svega što možemo vidjeti. Međutim, najveći dio čine nevidljive komponente.
Procjenjuje se da obična materija čini samo oko 5 posto svemira, dok tamna materija čini oko 27 posto, a tamna energija čak oko 68 posto.
Tamna materija nije direktno opažena, ali naučnici vjeruju u njeno postojanje zbog njenog gravitacijskog utjecaja na galaksije i zvijezde.
Studija iz 2025. godine tvrdila je da tamna energija možda slabi i da više ne ubrzava širenje svemira. Nova analiza, međutim, vraća raniju teoriju u fokus.
Astrofizičar Adam Riess sa Univerziteta Johns Hopkins, dobitnik Nobelove nagrade za fiziku 2011. godine, rekao je da su supernove tipa Ia ključni alat za proučavanje historije širenja svemira.
Istraživači koji stoje iza nove studije uvjereni su u svoje metode i zaključke, ali priznaju da priroda tamne energije i dalje ostaje jedna od najvećih misterija moderne fizike.
Novi podaci iz opservatorije Vera Rubin u Čileu i svemirskog teleskopa Nancy Grace Roman, čije je lansiranje planirano, mogli bi pomoći naučnicima da konačno bolje razumiju šta je zapravo tamna energija.