Spektakularni oblaci neprestano se kovitlaju iznad površine Jupitera. Iako sadrže vodu poput Zemljinih oblaka, oni su toliko gusti da nijedna svemirska letjelica do sada nije uspjela precizno izmjeriti šta se nalazi ispod njih.
Ipak, nova studija naučnika sa Univerziteta u Chicagu i NASA-inog Jet Propulsion Laboratory donosi najdetaljniji model Jupiterove atmosfere do sada, pružajući uvid u skrivene slojeve najveće planete Sunčevog sistema.
Jedan od ključnih zaključaka istraživanja odnosi se na količinu kisika: prema procjenama autora, Jupiter sadrži oko 1,5 puta više kisika nego Sunce. Ovaj podatak pomaže naučnicima da preciznije rekonstruišu način na koji su planete nastale.
„Ovo je dugogodišnja rasprava u planetarnim naukama“, kaže Ji-Hyeon Yang, istraživačica sa Univerziteta u Chicagu i prvi autor rada. „Rezultati pokazuju koliko nova generacija računarskih modela može promijeniti naše razumijevanje drugih planeta.“
Jupiterova burna atmosfera fascinira astronome već više od 360 godina, još od prvih posmatranja Velike crvene pjege – oluje dvostruko veće od Zemlje koja bjesni vijekovima. NASA-ina sonda Galileo izgubila je kontakt sa Zemljom 2003. godine dok je tonula u duboke slojeve atmosfere, dok današnja misija Juno proučava planetu sa sigurne udaljenosti.
Yang i njen tim spojili su hemijske procese i hidrodinamiku u jedinstven model, što je po prvi put omogućilo realnu sliku onoga što se dešava ispod neprozirnih oblaka.
Zašto je podatak o kisiku toliko važan? Zato što svi elementi koji grade planete potiču iz iste svemirske „magline“ kao i Sunce. Razlike u njihovim količinama otkrivaju tajnu gdje je i kako Jupiter nastao.
S obzirom na to da je veliki dio kisika na Jupiteru vezan u vodi (ledu), ovi podaci ukazuju na to da li je Jupiter nastao na mjestu gdje se danas nalazi ili je tokom historije migrirao kroz Sunčev sistem. Ovakva saznanja pomažu i u potrazi za planetama sličnim Zemlji oko drugih zvijezda.
Model je otkrio još jedno iznenađenje: Jupiterova atmosfera cirkuliše mnogo sporije nego što se vjerovalo. Prema novim proračunima, vertikalno kretanje materije moglo bi biti 35 do 40 puta sporije od standardnih pretpostavki. Jednom molekulu bi bile potrebne sedmice da prođe kroz određeni sloj atmosfere, umjesto nekoliko sati.
„Ovo pokazuje koliko još uvijek malo znamo o planetama, čak i u sopstvenom Sunčevom sistemu“, zaključuje Yang.