Thwaitesov glečer, poznat i kao Glečer sudnjeg dana, predstavlja sistem leda i oceana koji se najbrže mijenja, a njegova budućnost ostaje velika nepoznanica u projekcijama porasta nivoa mora. Jedan od plutajućih dijelova glečera, Thwaitesova istočna ledena ploča, djelimično je zatvorena i usidrena na sjevernom kraju. Međutim, tokom posljednje dvije decenije, ova ploča doživljava postepeno pucanje uzvodno od te tačke oslonca, saopštio je Univerzitet u Manitobi.
Istraživanje objavljeno u Journal of Geophysical Research: Earth Surface donosi detalje o progresivnoj dezintegraciji koja se dogodila tokom ovog stoljeća, nastale posmatranjem satelitskih snimaka.
Koristeći snimke napravljene tokom dvije decenije (2002–2022), kao i mjerenja brzine kretanja leda i GPS zapise sa terena, tim je pratio razvoj pukotina unutar zone smicanja Thwaitesove istočne ledene ploče i njihovu povezanost sa promjenama u dinamici leda. Analiza je otkrila da je postepeni razvoj ovih pukotina doveo do postepenog odvajanja ploče od tačke oslonca, što je izazvalo ubrzano kretanje uzvodno i gubitak mehaničke stabilnosti.
Studija identifikuje četiri različite faze u ovom procesu slabljenja i nudi dva ključna uvida.
Prvo, pukotine su se razvijale u dvije faze: početno širenje dugih pukotina paralelnih sa pravcem toka leda, a zatim kraćih pukotina orijentisanih okomito na pravac toka.
Drugo, istraživači su pronašli dokaze o pozitivnom povratnom mehanizmu između oštećenja izazvanih pukotinama i ubrzanja kretanja leda, ciklusu koji se sam pojačava i koji je ubrzao raspad ploče u posljednjim godinama.
Istraživanje naglašava kako je tačka oslonca, koja je nekada predstavljala glavni stabilizirajući faktor za Thwaitesovu istočnu ledenu ploču, postepeno postala faktor nestabilnosti kroz četiri različite faze. Ovaj obrazac raspadanja ledene ploče mogao bi poslužiti kao upozorenje za druge antarktičke ledene ploče koje trenutno pokazuju slične znakove slabljenja.
Nastavljeni gubitak ovih plutajućih ledenih ploča mogao bi imati značajne posljedice po budući doprinos Antarktičkog ledenog pokrivača globalnom porastu nivoa mora.
Ove promjene su zastrašujuće, a opasnost je nezamisliva, naučnici već dugo upozoravaju da bi samo topljenje Thwaitesovog glečera podiglo nivo mora za 60 centimetara. Međutim, pošto on istovremeno djeluje kao prirodna brana, sprečavajući da se okolni led sa Zapadnog Antarktika spusti u okean, njegov kolaps mogao bi dovesti do skoka nivoa mora za čak tri metra i izazvati pravu katastrofu.