Muzej arheologije i antropologije (Museum of Archaeology and Anthropology – MAA) Univerziteta u Cambridgea-u prenio je vlasništvo nad 116 skulptura poznatih kao Benin Bronzes na Nigeriju, saopćila je ta institucija. Ova odluka dodatno pojačava pritisak na Muzej Britanije i druge velike evropske muzeje da vrate predmete opljačkane tokom kolonijalnog perioda, prenosi The Observer.
Riječ je o umjetničkim djelima koja su britanske snage otele 1897. godine tokom vojne ekspedicije protiv tadašnjeg Kraljevstva Benin, na području današnje Nigerije. Među predmetima se nalaze komemorativne glave beninskih vladara, reljefne ploče s prikazima ratnika i životinja, kao i maske i narukvice izrađene od bronze, mesinga, slonovače i drveta.
Direktor muzeja u Cambridgeu Nicholas Thomas izjavio je da je, nakon „temeljite i detaljne analize“, prevladalo mišljenje kako se institucija treba odreći vlasništva nad svim predmetima zaplijenjenim 1897. godine.
"Napravili smo pauzu jer je bio potreban jasniji okvir. U julu prošle godine univerzitetsko vijeće potvrdilo je da se prijenos vlasništva treba nastaviti. Oko 100 bronzi bit će vraćeno Nigeriji u narednih nekoliko mjeseci o trošku univerziteta. Preostalih 16 bronzanih skulptura ostat će u Cambridgeu na posudbi", rekao je Thomas.
Generalni direktor National Commission for Museums and Monuments of Nigeria, Olugbile Holloway, ocijenio je da bi odluka Cambridgea mogla izazvati domino-efekat i dovesti do povratka artefakata iz drugih institucija, uključujući British Museum, koji u svojoj zbirci ima oko 900 Benin Bronzes, najveću kolekciju te vrste na svijetu.
Ovaj potez dolazi nakon što su zvaničnici univerziteta 2022. godine podržali zahtjev National Commission for Museums and Monuments of Nigeria (NCMM) za „povratak Nigeriji 116 predmeta koji se trenutno nalaze u muzeju, a koje su britanske oružane snage odnijele tokom pljačke grada Benin 1897. godine“.
Njemačka je 2022. godine vratila više od 1.000 takvih predmeta Nigeriji, dok je Nizozemska 2025. vratila 119 artefakata. British Museum se, međutim, poziva na British Museum Act iz 1963. godine, koji ograničava mogućnost trajnog otuđenja predmeta iz njegove kolekcije. Kritičari smatraju da se taj zakon koristi kao prepreka restituciji i da britanske nacionalne institucije zaostaju za međunarodnom praksom, što bi, kako navode, moglo imati negativne reputacijske posljedice.
Benin Bronzes odnose se na predmete izrađene od bronze, mesinga i slonovače te se smatraju simbolom afričkih umjetničkih i tehnoloških dostignuća. Njihovo prisvajanje tokom kolonijalne ere postalo je jedno od najpoznatijih pitanja restitucije kulturnog naslijeđa.
Kao odmazdu za ubistvo sedam britanskih zvaničnika, takozvana „punitive expedition“, predvođena Royal Navyjem, 1897. godine opljačkala je Kraljevstvo Benin u današnjoj Nigeriji i poslala njegovog vladara u egzil. Britanski vojnici i mornari odnijeli su više od 5.000 mesinganih i bronzanih odlivaka te rezbarija od slonovače, danas poznatih kao Benin Bronzes. Mnogi od njih završili su u muzejima u Velikoj Britaniji, Evropi i Sjedinjenim Američkim Državama.
Vrijednost ovih bronzanih skulptura značajno je porasla tokom 20. stoljeća, a pojedine su na tržištu umjetnina dostizale cijene od više miliona funti po komadu.