Federalna ministrica okoliša i turizma Nasiha Pozder i rezidentni predstavnik UNDP-a u BiH Renaud Meyer posjetili su lokaciju Rudnika mrkog uglja “Abid Lolić” u Biloj kod Travnika. Posjeta je realizovana u okviru izrade Izvještaja o ispitivanju zemljišta, vode i sedimenta na bivšim industrijskim i rudarskim lokacijama, a domaćin je bio direktor rudnika Haris Balić.
Ova aktivnost nastavak je saradnje Federalnog ministarstva okoliša i turizma i UNDP-a u BiH, koja je formalizovana kroz Sporazum o saradnji iz 2024. godine. Kroz ovaj sporazum pokrenuta je izrada Studije identifikacije lokacija kontaminiranih opasnim otpadom na području Federacije BiH. Za realizaciju ovog projekta Ministarstvo je osiguralo 100.000 KM, dok je UNDP obezbijedio dodatnih 100.000 KM, čime je omogućeno provođenje sveobuhvatne preliminarne analize i mapiranja ekoloških žarišta.
Rezultati analiza i potencijalna sanacija
Lokacija zatvorenog kopa RMU “Abid Lolić” prepoznata je kao jedna od ključnih za nastavak aktivnosti u rješavanju ekoloških žarišta. Tokom posjete predstavljeni su osnovni nalazi i preliminarni rezultati analiza, pri čemu je naglašeno da ovakve aktivnosti predstavljaju važan alat za identifikaciju okolišnih izazova, ali i za pravovremeno planiranje mjera sanacije i podrške nadležnim institucijama. Pored finansijskog doprinosa, Federalno ministarstvo okoliša i turizma aktivno je učestvovalo i u tehničkom dijelu procesa, kroz koordinaciju aktivnosti, evaluaciju i praćenje realizacije ugovora.
U okviru studije obrađeno je više od 100 lokacija širom Bosne i Hercegovine, dok je 48 lokacija odabrano za detaljnija istraživanja. Na njima je izvršeno više od 700 analiza zemljišta, vode i sedimenta, čime su identifikovani ključni okolišni rizici i prioriteti za buduće djelovanje. Na 34 lokacije, od toga 18 u Federaciji Bosne i Hercegovine i 16 u Republici Srpskoj, utvrđena je potencijalna potreba za sanacijom, što dodatno potvrđuje značaj sistemskog pristupa u rješavanju problema kontaminiranih područja i zaštite zdravlja ljudi i okoliša.
Integracija u GIS bazu podataka
Mapa ekoloških žarišta Bosne i Hercegovine predstavlja važan iskorak ka uspostavi sistemskog upravljanja kontaminiranim i potencijalno kontaminiranim lokacijama. Ona omogućava donošenje informisanih odluka, usmjeravanje budućih investicija i jačanje kapaciteta za planiranje sanacionih aktivnosti.
Kao dio dugoročnog rješenja, GIS baza podataka u Federaciji BiH biće integrisana u informacioni sistem za upravljanje otpadom Fonda za zaštitu okoliša FBiH, dok se uspostavljanje sličnog sistema očekuje i u Republici Srpskoj.
Ova analiza realizovana je u okviru Portfolija Ujedinjenih nacija “Podrška ubrzanju zelene tranzicije u Bosni i Hercegovini”, kroz komponentu Smanjenje zagađenja, uz finansijsku podršku Švedske i Federalnog ministarstva okoliša i turizma.