Potraga za lijekom za Alzheimerovu bolest postaje sve konkurentnija, ali i kontroverznija, naročito nakon izvještaja iz 2022. godine koji su doveli u pitanje ključna istraživanja o beta-amiloidu na kojima se decenijama temeljila nauka. Dok su američke i evropske agencije proteklih godina odobravale prve lijekove poput adukanumaba i lekanemaba, uz dosta polemike o njihovoj stvarnoj efikasnosti, naučnici se i dalje muče s pronalaskom rješenja koje bi suštinski zaustavilo kognitivno propadanje. Dugogodišnji fokus na sprečavanje stvaranja nakupina proteina beta-amiloida nije donio očekivane rezultate, što je otvorilo prostor za nove teorije koje sugerišu da je problem možda u samom pristupu razumijevanju bolesti.
Donald Weaver, profesor s instituta u Torontu, nakon tri decenije istraživanja iznio je teoriju prema kojoj Alzheimerova bolest prvenstveno nije bolest mozga, već poremećaj imunološkog sistema unutar njega. Imunološki sistem, koji u svakom organu služi za popravku povreda i borbu protiv infekcija, na isti način djeluje i u mozgu. Prema ovoj teoriji, beta-amiloid nije abnormalno proizveden protein, već normalno prisutna molekula koja je dio odbrambenog mehanizma. Problem nastaje zbog zapanjujuće sličnosti između molekula masti koje čine membrane bakterija i membrane moždanih stanica, zbog čega beta-amiloid ne može razlikovati neprijatelja od vlastitog tkiva.
Kada dođe do ovakve zabune, imunološki sistem pogrešno napada upravo one moždane stanice koje bi trebao štititi, što dovodi do hroničnog gubitka funkcija i na kraju kulminira demencijom. U ovom modelu, Alzheimerova bolest se pojavljuje kao autoimuna bolest, ali specifične prirode. Iako klasične terapije steroidima koje se koriste kod reumatoidnog artritisa ovdje ne djeluju zbog specifične kompleksnosti mozga, Weaver vjeruje da bi ciljanje drugih imunoloških puteva moglo dovesti do efikasnih tretmana. Ovaj pristup mijenja paradigmu iz „bolesti proteina“ u „bolest odbrane“, što bi moglo otvoriti potpuno nova vrata u farmakologiji.
Pored ove, pojavljuju se i druge raznolike teorije koje pokušavaju objasniti uzroke demencije. Neki naučnici vjeruju da je riječ o problemu s mitohondrijima koji ćelije snabdijevaju energijom, dok drugi krivce traže u infekcijama, poput bakterija iz usne šupljine, ili abnormalnom taloženju metala poput cinka i bakra u mozgu. S obzirom na to da demencija pogađa više od 55 miliona ljudi širom svijeta i predstavlja ogromno opterećenje za porodice i zdravstvene sisteme, inovativne ideje poput Weaverove postaju prioritet. Bolje razumijevanje uzroka bolesti jedini je put ka lijeku koji bi milionima ljudi omogućio da sačuvaju svoja sjećanja i dostojanstven život.