Rano jutros Izrael je izveo napad na Iran u okviru vojne operacije nazvane „Lav ustaje“ (Operation Rising Lion), što predstavlja novu eskalaciju dugotrajnog sukoba između ove dvije države.
Izrael i Iran već desetljećima vode tzv. „rat u sjeni“ – kroz tajne operacije, sukobe preko posredničkih grupa, raketne udare i kibernetičko ratovanje.
Donosimo detaljnu usporedbu vojnih kapaciteta dvije najmoćnije sile Bliskog istoka.
Stanovništvo, teritorija i vojna snaga
Iran ima oko 88 miliona stanovnika i prostire se na 1.6 miliona km². Izrael, mnogo manji, ima oko 9 miliona ljudi i zauzima 22.000 km².
Iran ima brojčanu nadmoć: 610.000 aktivnih vojnika, 350.000 rezervista i 220.000 pripadnika paravojnih snaga.
Izrael raspolaže sa 170.000 aktivnih vojnika i do 465.000 rezervista. Ipak, izraelska vojska uživa prednost u obuci, iskustvu i tehnološkoj opremljenosti.
Vojna doktrina i struktura
Iran ima dvije vojne grane – regularnu vojsku (Artesh) i Revolucionarnu gardu (IRGC), uključujući elitne Quds jedinice, raketne snage i kibernetičke timove. Oslanja se na asimetrični rat i mrežu proksija širom regije.
Izraelske obrambene snage (IDF) imaju jedinstvenu komandu, brzo mobiliziraju svoje snage, koriste naprednu obavještajnu tehnologiju i često izvode precizne udare.
Tehnološka nadmoć Izraela
Izrael ima najnapredniju vojnu tehnologiju u regiji: F-35 avione, dronove, tenkove Merkava, te višeslojnu raketnu odbranu (Iron Dome, David’s Sling, Arrow, Iron Beam). Njegove obavještajne jedinice, poput slavne Jedinice 8200, svjetski su poznate po sofisticiranosti.
Iran se oslanja na domaću proizvodnju raketa i dronova, poput Šaheda, koje koristi u sukobima preko proksija i izvozi u zemlje poput Rusije.
Posjeduje najveći arsenal balističkih raketa na Bliskom istoku.
Nuklearni kapaciteti
Izrael zvanično ne priznaje posjedovanje nuklearnog oružja, ali prema svim dostupnim procjenama – ono postoji. Izrael ima sposobnost izvođenja „drugog udara“ s kopna, iz zraka i sa podmornica.
Iran, iako nema operativno nuklearno oružje, posjeduje dovoljne količine obogaćenog uranija da u roku od nekoliko mjeseci može proizvesti više nuklearnih bojevih glava, ukoliko to odluči.
Proksiji i borbeno iskustvo
Iran koristi mrežu proksija: Hezbolah, Hamas, Huti, milicije u Iraku i Siriji – poznate kao „Osovina otpora“. Putem njih širi uticaj i vodi ratove bez direktnog angažmana vlastite vojske.
Izrael ne koristi proksije već se oslanja isključivo na vlastite snage, obavještajne kapacitete i visoko precizne napade.
Izraelska vojska je stalno angažirana u stvarnim borbenim uslovima i pokazuje visok nivo spremnosti. Njeni sistemi protivraketne zaštite su se više puta dokazali u praksi, posebno tokom velikog iranskog napada u oktobru 2024.
Iran je modernizirao svoju vojsku, ali mu nedostaje iskustva u savremenom konvencionalnom ratu. Njegova strategija i dalje se temelji na proksijima i odvraćanju.
Međunarodni savezi
Izrael ima čvrsto savezništvo sa Sjedinjenim Američkim Državama, uključujući vojnu i obavještajnu saradnju, te širi regionalni uticaj kroz Abrahamske sporazume.
Iran, s druge strane, sarađuje s Rusijom i Kinom, posebno u cilju zaobilaženja sankcija i razmjene vojne tehnologije.
Glavni alat njegovog uticaja ostaju proksiji.
Ko je jači?
Iran ima brojčanu i proksijsku snagu, dok Izrael ima tehnološki superiornu, kompaktnu i visoko obučenu vojsku s vjerovatnim nuklearnim arsenalom.
U direktnom sukobu, prednost bi imala izraelska vojska, ali bi zbog iranske strategije asimetričnog ratovanja cijena sukoba bila visoka i za jednu i za drugu stranu.