Svemirski teleskop James Webb ovog puta fokusirao se na središte magline Leptir i njen prašnjavi torus, pruživši dosad neviđen pogled u složenu strukturu ovog kosmičkog čuda.
Maglina Leptir (NGC 6302) izgleda spektakularno i možda najbolje dočarava ljepote koje se kriju u dubokom svemiru. Ne iznenađuje, stoga, da je privukla pažnju naučnika i stavila na test moć teleskopa Webb. Njegovi osjetljivi instrumenti otkrili su nove detalje u njenom jezgru, pružajući do sada najjasniji portret dinamične i kompleksne planetarne magline.
Kako navodi Evropska svemirska agencija (ESA), Leptir se nalazi u sazviježđu Škorpije, udaljen oko 3400 svjetlosnih godina od Zemlje. Iako je riječ o jednoj od najbolje proučenih planetarnih maglina u našoj galaksiji, ona i dalje uspijeva iznenaditi naučnike.
Maglina Leptir je bipolarna maglina, što znači da ima dva režnja koja se šire u suprotnim smjerovima, tvoreći „krila“. Tamna traka prašnjavog gasa predstavlja „tijelo leptira“. Riječ je zapravo o torusu u obliku krofne, koji zaklanja središnju zvijezdu, ostatak nekadašnje zvijezde slične Suncu, koja i dalje energizira maglinu i uzrokuje njen sjaj.
Centralna zvijezda dugo je izbjegavala posmatranja, skrivajući se iza oblaka prašine. Zahvaljujući infracrvenoj osjetljivosti teleskopa Webb, naučnici su sada uspjeli odrediti njenu tačnu lokaciju. Temperatura joj iznosi čak 220.000 Kelvina, što je čini jednom od najvrelijih zvijezda planetarne magline u našoj galaksiji.
Podaci Webba otkrili su da je torus sastavljen od kristalnih silikata poput kvarca, kao i nepravilnih zrnaca prašine. Izvan torusa, slojevita struktura otkriva raspored različitih atoma i molekula, oni koji zahtijevaju najviše energije koncentrirani su bliže centru, dok su slabiji ioni raspoređeni dalje. Posebno su zanimljivi tragovi željeza i nikla, koji prate snažne mlazove materije što izbijaju iz zvijezde.
Još jedno otkriće su policiklički aromatski ugljikovodici (PAH), molekule bazirane na ugljiku koje oblikom podsjećaju na saće. Na Zemlji ih nalazimo u dimu logorskih vatri, izduvnim gasovima automobila ili spaljenom hljebu. Naučnici smatraju da se u Leptiru formiraju kada zvjezdani vjetrovi probiju okolni gas. Ovo bi mogao biti prvi dokaz formiranja PAH molekula u kisikom bogatoj maglini, što pruža ključne uvide u procese stvaranja složenih molekula u svemiru.
Za naučnike, ovo otkriće znači značajan korak ka razumijevanju nastanka i razvoja planetarnih maglina. A nama ostalima, Webbovi snimci pružaju priliku da uživamo u prizorima kosmosa koji su nam inače nedostižni.